Bir deneyim paylaşımının dört adımı
Yeni yaptığınız bir şeyi anlatan iyi bir paylaşım dört soruyu sırayla yanıtlar ve her birinin kendi zamanı vardır:
- Ne yeni? Present perfect ve neden şimdi önemli olduğu.
- Ne oldu? Bitmiş zamanlarla past simple.
- Ne hissettiniz? -ed ya da -ing ile bir duygu ve nedeni.
- Şimdi ne farklı? Bir sonuç ya da okura bir tavsiye.
Örnek paylaşım: 120–150 kelime
Paylaşıma “My first dumpling class” gibi kısa bir başlık verin. Başta ve sonda şimdiki zamana, bitmiş zaman bildiren her cümlede past simple’a dikkat edin.
“I’ve just made dumplings for the first time, and my freezer is full of them. I’ve cooked Italian food for years, but I’ve never tried Chinese cooking before. Last Saturday, I went to a small evening class above a restaurant near the market. There were eight of us, and nobody knew anybody. At first, it was frustrating: my dumplings kept opening in the boiling water. The chef didn’t laugh. She showed me how to use less filling and press the edges twice. My second tray was much better. At the end, we ate some of them together, and the evening felt really relaxing. I’ve already booked the next class, on noodles. If you try it, go hungry and don’t worry about the shape of your first dumpling.”
Present perfect mi, past simple mı?
Zaman belirtilmiyorsa, bugüne kadarki deneyimden söz ediyorsanız ya da sonuç şu an önemliyse have/has + fiilin üçüncü hâlini (past participle) kullanın. Ne zaman olduğunu söylediğiniz anda (yesterday, two weeks ago) past simple’a geçin. Türkçede “Az önce bitirdim.” ve “Dün bitirdim.” aynı “-dı” ekiyle kurulur; İngilizcede ilki “I’ve just finished.”, ikincisi “I finished yesterday.” olur. Just ve already fiilin üçüncü hâlinden önce, yet cümlenin sonunda gelir.
- Şu anki sonuç: “I’ve lost my keys, so I can’t get into the flat.”
- Bugüne kadarki deneyim (ever, never): “Have you ever slept in a tent?” “No, I’ve never done that.”
- just, already, yet: “I’ve just finished the report.” “We’ve already eaten.” “Have you replied yet?”
- Önce soru, sonra ayrıntı: “Have you been to the new market?” “Yes, I went on Sunday.”
- been ve gone: “Sara has been to Lisbon.” gidip döndüğünü, “Sara has gone to Lisbon.” hâlâ orada olduğunu söyler.
Kısa bir konuşma: bir ceketi iade etmek
Bir müşteri geçen cuma internetten sipariş ettiği ceketi mağazaya geri getiriyor. Bugüne kadar olanı anlatan “I haven’t printed it” ve “Have you worn…?” ile bitmiş geçmişi anlatan “I used”, “paid” ve “yesterday” arasındaki farka kulak verin.
Assistant Do you have the receipt?
Maya I haven’t printed it, but I used my store account and paid by debit card.
Assistant That’s fine. Have you worn the jacket outside?
Maya No, I haven’t. I only tried it on at home yesterday.
Duygu ve nedeni: -ed mi, -ing mi?
Bir paylaşımı okunur kılan tepkinizdir. -ed hisseden kişiyi, -ing o duyguyu yaratan şeyi anlatır: bored “sıkılmış”, boring “sıkıcı” demektir. “I was boring.” derseniz başkalarını sıktığınızı söylemiş olursunuz.
- “The meeting was boring, and I was bored after ten minutes.”
- “It was a relaxing weekend; I came home completely relaxed.”
- “The final was exciting, and the whole bar was excited.”
- “The photos looked great, but the room was disappointing.”
Sık yapılan hatalar
Hepsinin kolay bir düzeltmesi var:
- “I’ve been there last weekend.” Bitmiş zaman past simple ister: “I went there last weekend.”
- “I was very boring at the party.” Kendi duygunuzu kastediyorsanız: “I was very bored.”
- “Nobody didn’t come.” Türkçede “Kimse gelmedi.” deriz, ama “nobody” zaten olumsuzdur: “Nobody came.” Ya da: “I didn’t see anybody.”
- “He has gone to Rome three times.” Gidip dönülen ziyaretler için: “He has been to Rome three times.”
- Hikâye bitince durmak: bir sonuç ya da tavsiye olmadan paylaşım yarım kalmış gibi okunur.
Günde 10 dakikalık pratik
Bu haftadan gerçek bir şey seçin: bir kurs, bir yemek, bir alışveriş.
- 2 dakika: Konuşmayı dinleyin; her cümleden sonra durdurup sesli tekrar edin.
- 3 dakika: Present perfect ile bir açılış ve her biri zaman bildiren dört past simple olay yazın.
- 3 dakika: -ed/-ing ile bir tepki ve bir sonuç ya da tavsiye ekleyin; kelimeleri sayın: 120–150.
- 2 dakika: Sesli okuyun; “I’ve” kısaltmasındaki kısa /v/ sesini yutmayın.
Sonraki adım
Geçmişteki bir olayı bugüne bağlayabildiğinizde iki seçeneği aynı ölçütlerle karşılaştırmaya, ardından bilgiyi yapılacak işe bağlayan bir tahmin notu yazmaya geçin.