Üç zaman, üç fiil biçimi
Hangi biçimin seçileceğini zaman kelimesi söyler. “Usually” ve “every Saturday” alışkanlık demektir, fiil geniş zamanda kalır: “I help”, “she helps”. “Right now” ve plan değiştiğinde “today” devam eden bir iş demektir: “am”, “is” ya da “are” ve -ing. “Last night” ve “yesterday” bitmiş bir zaman demektir, fiil geçmiş biçimine geçer: “I looked”, “I found”.
Türkçede “Her cumartesi bahçede yardım ediyorum.” diyebiliriz; -iyor eki hem alışkanlık hem şu an için kullanılır. İngilizcede ise alışkanlık için “I help”, şu an için “I am helping” gerekir. Farklı bir gün için temel kalıp “usually…, but today…”: tek cümle, iki fiil biçimi.
- usually – tekrar eden bir alışkanlık: “I usually walk to school.”
- right now – tam şu anda olan: “Right now, I am waiting for the bus.”
- last weekend – bitmiş bir geçmiş zaman: “Last weekend, I visited my grandma.”
Leo What do you usually do on Saturday?
Nia I usually help in the garden, but today I am visiting a repair café.
Üç zaman, üç soru
Her zamanın kendi sorusu vardır ve cevap o sorunun fiil biçimini izler: “do… usually” yalın fiil, “are… doing” -ing, “did… do” ise geçmiş zamanda bir cevap ister. Konuşmayı dinledikten sonra aynı soruları çocuğunuza kendi haftası hakkında sorun.
Nia What did you do last night?
Leo I looked for the radio cover.
Leo What are we doing now?
Nia We are waiting for an adult volunteer.
Beş noktalama işareti ve görevleri
Çocuğunuzdan her işaretin yalnızca adını değil, ne işe yaradığını da söylemesini isteyin. “Now” gibi çok kısa bir kelimeden sonra virgül bazen konmaz, ama okul yazılarında koymak güvenli bir alışkanlıktır. Türkçede kesme işaretini özel isimlere gelen ekleri ayırmak için kullanırız (“Ali’nin”); İngilizcede ise düşen harfin yerini ya da sahipliği gösterir.
- full stop (nokta) – bir cümleyi bitirir: “Now I’m ready.”
- comma (virgül) – baştaki zaman ifadesini ayırır: “Yesterday, I checked the route.”
- question mark (soru işareti) – doğrudan bir soruyu bitirir: “Is this our stop?”
- apostrophe (kesme işareti) – düşen harfi ya da sahipliği gösterir: “I’m”, “my sister’s bike”
- quotation marks (tırnak işareti) – birinin söylediği sözleri aynen gösterir
Konuşma içindeki soruyu yazmak
Tırnak işareti, söylenen sözlerin hemen başına ve sonuna konur. Soru işareti bu sözlere aittir, bu yüzden kapanış tırnağının içinde kalır: “Have you brought the old radio?” my friend asks. Kimin konuştuğunu söyleyen kelimeler aynı cümleyi sürdürür, bu yüzden “my” küçük harfle başlar. İngiliz kitapları çoğu zaman tek tırnak (‘…’), Amerikan kitapları çift tırnak (“…”) kullanır; hep aynısı kullanıldığı sürece ikisi de doğrudur.
Adım adım dört cümlelik günlük
İyi bir günlük yazısı küçük bir değişikliği dört bağlantılı cümleyle anlatır. İşte bir otobüs yolculuğu hakkında örnek bir metin.
Çocuğunuz sesli okumadan önce büyük harfleri, cümle sonu işaretlerini, baştaki zaman ifadesinden sonraki virgülü, tırnakları ve kesme işaretini kontrol edin.
- Alışkanlık ve değişiklik: “I usually walk home, but today I am taking the bus.”
- Konuşma içindeki soru: “Is this our stop?” I ask.
- Bitmiş bir iş: “Yesterday, I checked the route.”
- Şimdi, bir kısaltmayla: “Now I’m ready.”
Evde oyun: “farklı gün” günlüğü
Haftada iki üç kez akşam yemeğinde sorun: “What do you usually do on Fridays?”, “What are you doing differently today?” ve “What did you do yesterday?” Çocuğunuz önce sesli cevap versin, sonra dört cümle yazsın. Kontrol için her noktalama işaretini farklı bir renkle daire içine alsın ve görevini söylesin. Arada bir siz de iki işareti eksik bir günlük yazın, eksikleri o bulsun.
Sık yapılan hatalar ve kolay düzeltmeleri
Bu hatalar A2 seviyesinde normaldir. Zaman kelimesini gösterip sorun: “Alışkanlık mı, şu an mı, bitmiş mi?”
- “Right now, I wait.”: devam eden iş -ing ister: “Right now, I am waiting.”
- “I usually am helping.”: alışkanlık yalın biçimle anlatılır: “I usually help.”
- “What did you did?”: “did” kelimesinden sonra fiil yalın kalır: “What did you do?”
- “I looked the cover.”: aramak “look for” ile söylenir: “I looked for the cover.”
- “Im ready.”: kesme işareti düşen harfin yerini tutar: “I’m ready.”
Sonraki adım
Sıradaki adım, “when” ve “while” ile daha uzun bir geçmiş olay anlatmak olabilir: “I was waiting for the bus when it started to rain.” Bir başka adım da “already” ve “yet” ile biten işleri kontrol etmektir: “I have already packed my bag.”