Çocuklara İngilizce just, already ve yet (A2, 9–12 yaş): present perfect ile “Gösteri hazır mı?”

Gösteriye hazırlık kelimeleri

Bir gösteriye hazırlanmak bu dil bilgisi için doğal bir ortamdır, çünkü herkes sürekli neyin bittiğini kontrol eder. İki kelime genellikle açıklama ister: “character” bir hikâyedeki ya da oyundaki kişi veya canlıdır, “audience” ise izleyenler, yani seyircidir. Bir yazım tuzağı: “lights” kelimesindeki gh okunmaz, “night” kelimesinde de olduğu gibi.

• stage – sahne, oyuncuların oynadığı yer
• curtain – sahnenin önündeki perde
• script – oyunun yazılı metni
• costume, make-up – kostüm ve makyaj

Present perfect: have ya da has + past participle

Present perfect geçmişteki bir işi şimdiye bağlar: “We have tested the lights.” denemenin bittiğini ve ışıkların şu an hazır olduğunu anlatır. Düzenli fiillere -ed eklenir: finished, tested. Düzensiz fiillerin kendi biçimi vardır ve her zaman past simple ile aynı değildir: write, wrote, written.

Soruda have ya da has öznenin önüne gelir: “Have you found the costume?” Konuşurken olumsuz cümleler genellikle kısaltılır: “I haven’t found it.”

• I, you, we, they ile: “We have tested the lights.”
• he, she, it ile: “She has found the costume.”

Just, already, yet ve never

“Just” ve “already” have ile past participle arasına girer. “Just” çok kısa süre önce, yani “az önce” demektir: “We have just tested the lights.” “Already” “çoktan, zaten” anlamına yakındır; iş bitmiştir, çoğu zaman beklenenden erken: “I have already checked the ending.”

“Yet” soru ve olumsuz cümlelerde kullanılır ve en sona gelir: “No, I have not found it yet.” Türkçede “henüz” cümlenin başına yakın durabilir, İngilizcede “yet” ise sondadır. Kısa cevap “Not yet.” çok doğaldır. “Never” şimdiye kadar hiç demektir: “I have never performed this part before.”

Present perfect mi, past simple mı?

Asıl seçim budur. Bir şeyin ne zaman olduğunu söylüyor ya da soruyorsanız (yesterday, ten minutes ago, last year) past simple kullanılır; “When…?” soruları da past simple ister. Zaman söylenmiyorsa ve önemli olan şu anki sonuçsa present perfect kullanılır. Türkçede “bitirdim” hem “I finished” hem “I have finished” karşılığıdır, bu yüzden bu ayrım Türk çocuklar için yenidir. İpucu: cümlede bitmiş bir zaman varsa past simple seçin.

Gerçek cevaplarda ikisi bir arada kullanılır. Aşağıdaki cevap, bitmiş adımları past simple ile anlatır, sonra en yeni haberi “have just” ile verir.

• “I have checked the costume box.”: zaman söylenmiyor
• “I checked it ten minutes ago.”: bitmiş bir zaman var

Kısa bir oyun sahnesi yazmak

Aynı dil, gösteriden önce bir şeyin kaybolduğu kısa bir oyuna çok uyar. Önce karakterleri listeleyin, sahneyi adlandırın, sonra her konuşanın adını iki noktayla yazın. Sahne yönergeleri parantez içinde ve present simple ile yazılır. Çocuğunuzun değiştirebileceği bir örnek:

“CHARACTERS: Fox, Child, Narrator. SCENE: Behind the theatre curtain. (Child lifts a silver string.) FOX: I have just found the moon puppet. CHILD: The audience is waiting! NARRATOR: The light returns and the scene ends.”

• Planlayın: ne kayboldu, nerede aranıyor, nereden çıkıyor
• Kontrol edin: bir “just”, bir “already” ya da “yet” ve net bir son; sonra birlikte oynayın

Sık yapılan hatalar ve kolay düzeltmeleri

Bu hatalar A2 seviyesinde normaldir. Cümleyi doğru hâliyle tekrar edin ve devam edin.

• “I have finished it yesterday.”: bitmiş bir zamanla past simple kullanılır: “I finished it yesterday.”
• “I have already finish.”: past participle kullanılır: “I have already finished.”
• “Have you yet finished?”: “yet” sona gelir: “Have you finished yet?”
• “I have found it yet.”: olumlu cümlede “already” kullanılır: “I have already found it.”

Evde oyun: kulis kontrol listesi

Okul gezisi gibi gerçek bir etkinlikten önce altı işi bir listeye yazın. Şöyle sorun: “Have you packed your water bottle yet?” Çocuğunuz “Yes, I have already packed it.”, “Not yet.” ya da “I have just done it!” diye cevap versin. Sonra rolleri değişin. İkinci turda “When did you do it?” diye sorun ki çocuğunuz past simple’a geçsin. Daha büyük bir versiyon için el feneri ve çarşafla bir gölge kuklası gösterisi yapın.

Sonraki adım

Sonra çocuğunuz too ve enough ile sorunları ve çözümleri anlatabilir: “The costume is too big.” “The string is not long enough.” Bu da ters giden bir kostümle ilgili kısa bir hikâyeye götürür.