tray
saw
roller
hammer
rope
tape measure
nail
Dört dizelik hareket şiiri neye benzer?
Her dizede tek bir eylem vardır ve dizeler işin sırasını izler; böylece dinleyen kişi işi baştan sona gözünde canlandırır. Her dize sekiz heceli ve dört güçlü vuruşludur, dizeler de ikişer ikişer kafiyelenir. Bu örneği yüksek sesle okuyun ve her güçlü vuruşta masaya vurun: MEAsure the WOOD and MARK each SIDE. Vuruşlar eşit aralıklarla geliyorsa ritim düzenlidir.
- Measure the wood and mark each side. (8)
- Hammer each nail with steady pride. (8)
- Lift with a friend; keep rope pulled tight. (8)
- Rest on the bench in evening light. (8)
Kelime değil hece saymak
Hece, bir ünlü sesin etrafında kurulan tek bir ses vuruşudur: “wood” tek hecelidir, “measure” iki (mea-sure). “Rest on the bench in evening light” yedi kelime ama sekiz hecedir. Her hecede bir kez el çırpın ya da elinizi çenenizin altına koyup çeneniz her düştüğünde sayın.
Okulda kelimeleri hecelerine ayırmayı öğrenen çocuk için hece saymak tanıdıktır. Fark şu: Türkçede yazılan her ünlü okunur, İngilizcede her zaman öyle değildir. Sondaki sessiz “e” hece eklemez: “side” tek hecelidir. “-ed” eki de çoğu zaman hece eklemez (“pulled”); yalnızca t ya da d sesinden sonra ekler: “paint-ed”.
- Dize kısa mı kaldı? Bir sıfat ekleyin: “Lift the heavy box”.
- Dize uzun mu oldu? Küçük bir kelimeyi çıkarın ya da daha kısa bir kelime seçin.
İkili kafiye: bakarak değil dinleyerek
İki kelime, son vurgulu ünlü sesten sonuna kadar aynı sesle bitiyorsa kafiyelidir: side ile pride, tight ile light. Önce dize sonundaki iki kafiye çiftini seçin, sonra her dizeyi o kelimeye doğru kurun. Kafiye yazımla değil sesle ilgilidir: “eight” ile “late” kafiyelidir, ama “wood” ile “food” değildir.
- -ide: side, pride, wide
- -ight: tight, light, bright
- -ail: nail, tail, trail
Yapılanları anlatmak: “Have you ever…?”, for ve since
Yazmadan önce çocuklar yaptıkları şeyleri konuşur. Present perfect (have + fiilin üçüncü hâli), hayatın herhangi bir anındaki deneyimi sorar: “Have you ever built something useful?” Cevap “Yes, I have.” ya da “No, I haven’t.” olur; hiç yapılmamış şeyler için “never” kullanılır: “I have never used a saw alone.” Türkçede “Hiç … yaptın mı?” diye geçmiş zamanla sorduğumuz için çocuklar “Did you ever build…?” diyebilir; deneyim sorarken doğal olan “Have you ever…?” kalıbıdır.
Geçmişte başlayıp hâlâ süren bir iş için süreyle “for”, başlangıç anıyla “since” kullanılır: “for two weeks” (iki haftadır), “since ten o’clock” (saat ondan beri). Türkçede bunları şimdiki zamanla söylediğimiz için “I am here since ten o’clock.” hatası sık görülür.
Nia Have you ever built something useful?
Leo Yes, I have. I have worked on this stand for two weeks.
Nia How long have we been here?
Leo We have been here since ten o’clock.
Dört eylemi sıralayın, alet kelimelerini ekleyin
Çocuğunuzun gerçekten yaptığı bir işi seçin, örneğin ekmek pişirmek ya da bisiklet tamir etmek, ve aşağıdaki konuşmadaki gibi dört adımı “first”, “then”, “next” ve “finally” ile sıralayın. Her adımı fiille başlayan bir dizeye çevirin, sonra bir nesne ve bir ayrıntı ekleyin: “Hammer each nail with steady pride.” Türkçede fiil sonda geldiği için (“Tahtayı ölç.”) bu sıra çocuğa ters gelebilir.
- Alet kelimeleri: hammer (çekiç), nail (çivi), saw (testere), tape measure (şerit metre), roller (boya rulosu), rope (ip), tray (tepsi)
- “Saw” aynı zamanda “see” fiilinin geçmiş hâlidir; “nail” da tırnak demektir.
Leo Which objects did we put away?
Nia First the tape measure, then the roller, and finally the hammer.
Evde iki günlük proje: bugün yazın, yarın okuyun
Birinci gün, 20 dakika: “Have you ever made something useful?” diye sorun, o işi seçin, dört adımı listeleyin, iki kafiye çifti bulun ve dizeleri yazın. Her dizeyi el çırparak sayın, sekiz olmayanı düzeltin. İkinci gün, 10 dakika: güçlü vuruşların altını çizin ve şiiri masaya vurarak aileye okuyun. Sonra rolleri değiştirin: siz okuyun, çocuğunuz düzensiz dizeyi bulsun.
Sık yapılan hatalar ve kolay düzeltmeleri
Bu hatalar A2 seviyesinde normaldir. Cümleyi doğru hâliyle tekrar edin ve devam edin.
- Hece yerine kelime saymak: dizeyi el çırparak sayın.
- Sessiz “e” harfini saymak: “side” iki değil, tek hecelidir.
- “I have worked here since two weeks.”: “for two weeks” deyin.
- “I am here since ten o’clock.”: “I have been here since ten o’clock.” deyin.
- “Have you ever build…?”: “Have you ever built…?” deyin.
- “I have ever used a saw.”: “I have used a saw.” deyin.
Sonraki adım
Dört düzenli dize kolaylaşınca iki kıtalık bir şiir deneyin ya da birinci ile üçüncü dizeyi kafiyelendirin. Dilbilgisinde sıradaki adım “just”, “already” ve “yet”: “I have just painted the shelf.” “Have you finished yet?”