Çocuklarla İngilizce okul konserini anlatmak (A2, 8–11 yaş): “played” ve “clapped” ile geçmiş zaman

Konser kelimeleri: sahne, müzik ve seyirci

Müzisyenler sahnededir; audience ise izleyen herkestir. Audience bütün grup için tek kelimedir, bu yüzden bir konserde tek bir audience olur: “The audience cheered.” Programme, çalınacak parçaları listeleyen kâğıttır; Amerikan İngilizcesinde program diye yazılır. Recorder, birçok okulda öğretilen blok flüttür. Türkçede tanımlık olmadığı için çocuklar “I played trumpet.” demeye yatkındır; İngilizcede çalgı adının önüne genellikle “the” gelir: “I played the trumpet.”

• Çalgılar: drums (davul), violin (keman), recorder (blok flüt), trumpet (trompet)
• Yer: concert (konser), stage (sahne), programme (konser programı)
• İnsanlar: the band (grup), the audience (seyirci)
• Eylemler: play (çalmak), watch (izlemek), cheer (tezahürat yapmak), clap (alkışlamak), bow (eğilerek selam vermek)

-ed ile geçmiş zaman: played, watched, cheered

Fiillerin çoğu geçmiş zamanı -ed ile yapar: play – played, watch – watched, cheer – cheered. Türkçede ek kişiye göre değişir (çaldım, çaldık), İngilizcede değişmez: I, you, she, we ve they için hep played denir. Sonu e ile biten fiiller yalnızca -d alır: smile – smiled. Sık kullanılan bazı fiiller düzensizdir ve yeni kelime gibi öğrenilir: have – had, go – went, is – was: “We had four instruments.”

Türkçe yazıldığı gibi okunduğu için çocuklar -ed’i “ed” diye okumaya yatkındır. Oysa bu ekin üç sesi vardır; şu grupları birlikte sesli söyleyin:

• p, k, s, ch ve sh seslerinden sonra t sesi: clapped, walked, watched
• Diğer seslerin çoğundan sonra d sesi: played, cheered, bowed
• Yalnızca t ya da d’den sonra fazladan bir hece, “id”: started, ended

Clapped ve stopped neden çift harfle yazılır?

Kısa bir fiil tek ünlü ve tek ünsüzle bitiyorsa, -ed’den önce o ünsüz ikilenir. Çift harf ünlüyü kısa tutar; bu yüzden “hopped” (hop: zıplamak) ile “hoped” (hope: ummak) farklı okunur.

• İkilenir: clap → clapped, stop → stopped, plan → planned
• İki ünlü, ikilenme yok: cheer → cheered
• İki ünsüz, ikilenme yok: jump → jumped
• Sonu w, x ya da y, ikilenme yok: bow → bowed, play → played

Did ile soru ve kısa cevap

Geçmişle ilgili sorular did ile kurulur ve fiil yalın kalır: “Did you have a concert?” doğrudur, “Did you had…?” değil. Türkçede “Evet, çaldık.” diye fiili tekrar ederiz; İngilizce kısa cevapta ise did tekrarlanır: “Yes, we did.” ya da “No, we didn’t.” Was ile kurulan sorularda did kullanılmaz: “Was the stage bright?” “Yes, it was.” Kayıtta her cevap bir ayrıntı ekliyor.

Çaldı mı, izledi mi? Sahnede ya da seyirciler arasında

“Did you have a concert?” genellikle çocuğunuzun sınıfının sahneye çıkıp çıkmadığını sorar; “Did you go to a concert?” ise bir konser izleyip izlemediğini. “We played outside.” sahnedeki birinden, “We watched a band.” seyirciler arasındaki birinden gelir. Çocuğunuz anlatmaya başlamadan önce sorun: sahnede miydin, yoksa seyirciler arasında mı? Sahnedeki kişi “I” ve “we” ile anlatır; izleyen kişi gruptan “they” diye söz eder.

Dört bölümlük bir konser hikâyesi yazmak

Anlatım (recount) olayları oluş sırasıyla verir. A2 seviyesinde dört cümle yeter: başlangıç, müzik, seyirci ve son. Örneği birlikte okuyun, sonra çocuğunuz her ayrıntıyı gerçekten izlediği bir gösteriye göre değiştirsin. En sonda her fiilin geçmiş zamanda olduğunu ve clapped ile stopped kelimelerinin çift harfle yazıldığını kontrol edin.

• “First, the band walked onto the stage.”
• “Then they played the guitars, the drums and the keyboard.”
• “After that, everyone clapped and cheered.”
• “When the music stopped, the band bowed.”

Sık yapılan hatalar ve kolay düzeltmeleri

Bunlar A2 seviyesinde normaldir. Cümleyi doğru hâliyle tekrar edip devam edin.

• “Yesterday we play the trumpet.”: bitmiş bir olay geçmiş zaman ister: “Yesterday we played the trumpet.”
• “Did you played?”: did’den sonra fiil yalın kalır: “Did you play?”
• “Yes, we had.”: kısa cevapta did kullanılır: “Yes, we did.”
• “claped”, “stoped”: tek ünlü ve tek ünsüzle biten kısa fiilde son harf ikilenir: clapped, stopped.

Evde muhabir oyunu

Herhangi bir gösteriyi kullanın: okul gösterisi, videodaki bir grup ya da çocuğunuzun çaldığı, sizin seyirci olduğunuz bir salon konseri. Sonra muhabir gibi birbirinizle röportaj yapın: “What did the band play?” “What did the audience do?” Ardından bir kâğıdı dörde katlayın, dört anı çizin ve her birinin altına geçmiş zamanda bir cümle yazın. Bir dahaki sefere rolleri değişin: bir gün sahnede, ertesi gün seyirciler arasında.

Sonraki adım

Sırada olumsuz cümleler ve yeni düzensiz fiiller var: “We didn’t hear the drums.” “We saw a huge skeleton!” Ardından çocuğunuz bir okul gezisi hakkında ayrıntılı sorular sorabilir ve “It was enormous!” gibi ünlemler kullanabilir.