hear with ears
see with eyes
smell with nose
taste with mouth
touch with handsBeş duyu, beş vücut bölümü
Küçük çocuklar duyuları en kolay eylem olarak öğrenir. İngilizcede her duyu, çocuğunuzun tek bir vücut bölümüyle yapabildiği bir eylemdir. Göstermesi en kolay olan “see” ve “hear” ile başlayın, sonra “touch” ekleyin; “smell” ve “taste” en sona kalsın. Bir kartın sesini dinletin, hareketini yapın ve çocuğunuz kelimelerden önce hareketi taklit etsin:
- “see with eyes” (gözle görmek) – parmaklarınızla gözlerinizin etrafında gözlük gibi halkalar yapın
- “hear with ears” (kulakla duymak) – elinizi bir kulağınızın arkasına koyun
- “smell with nose” (burunla koklamak) – hayalî bir çiçeği koklayın: “Mmm!”
- “taste with mouth” (ağızla tatmak) – hayalî bir dondurmayı yalayın
- “touch with hands” (elle dokunmak) – hayalî bir kediyi okşayın
Beş duyu için tek kalıp
Tek bir cümle bütün konuyu kapsar: “I can hear with my ears.” (Kulaklarımla duyabilirim.) Üç parçası var: “I can”, duyu kelimesi ve “with my” ile vücut bölümü. Son ikisini değiştirince beşi de hazır: “I can see with my eyes.”, “I can touch with my hands.”
Soru “with” ile biter: “What can you hear with?” (Neyle duyarsın?) Bu, günlük İngilizcede tamamen normaldir. “My ears!” gibi kısa bir cevap da doğaldır ve harika bir ilk cevaptır; siz tam cümleyi geri söyleyin.
Dinleyin: iki çocuk bir çiçeği fark ediyor
İki çocuk aynı çiçeği iki farklı yolla fark ediyor, sonra biri asıl soruyu soruyor. Kalıbın ortasına bir nesne girebildiğine (“I can smell the flower with my nose.”) ve ardından “it” kelimesinin “the flower” yerine geçtiğine dikkat edin.
Nia I can smell the flower with my nose.
Leo I can see it with my eyes.
Leo What can you hear with?
Nia My ears!
Duyu pandomimi: bırakın çocuğunuz yönetsin
Çocuklar oyunda kullandıkları kelimeleri daha iyi hatırlar. Sırayla canlandırın ve tahmin edin:
- “What can you hear with?” diye sorun. Çocuğunuz elini kulağına götürsün: “My ears!”
- Yer değiştirin: Çocuğunuz konuşmadan bir hareket yapsın, siz tahmin edin: “You can smell with your nose!”
- Bilerek yanlış yapın: Burnunuzu gösterip “I can hear with my nose!” deyin. Çoğu çocuk bir yetişkini düzeltmeye bayılır: “No! Ears!”
- Üç dört turdan sonra, oyun hâlâ eğlenceliyken bitirin.
Resimde duyuyu bulun
Diğer günlerde herhangi bir resimli kitapta bir şeyler gösterin: bir zil, bir çiçek, bir pasta, bir yavru kedi. Zil için “What can you hear with?” diye sorun; çocuğunuz hem hareketle hem kelimelerle cevap versin. Resimler yeterli; gerçek yiyeceğe ya da koklanacak eşyalara gerek yok.
6–7 yaşındaki çocuklar bir adım ileri gidebilir: Bazı şeyler birden fazla duyuya uyar. “What can you do with an apple?” diye sorun ve çocuğunuzun gösterebildiği her duyuyu kabul edin: görmek, dokunmak ve tatmak.
Üç adımlık bir dansla ısının
Oyundan önce bir dakikalık dans herkesi harekete geçirir. Adımları sırayla söyleyin, birlikte yapın, sonra adımları çocuğunuz söylesin: “Raise your arms. Move your body. Tap your feet.” (Kollarını kaldır. Vücudunu hareket ettir. Ayaklarınla ritim tut.)
Aynı “can” kelimesi her hareketi bir soruya çevirir: “Can you stamp your feet?” – “Yes, I can.” Üç hareketle daha deneyin:
- “stamp your feet” – ayaklarını yere vur
- “nod your head” – başını aşağı yukarı salla
- “bend your legs” – bacaklarını bük
Sık yapılan hatalar
Bu yaşta bu hatalar normaldir. Düzeltmek yerine doğrusunu geri söyleyin:
- “I can hear my ears.”: Eylemi vücut bölümüne “with” bağlar: “I can hear with my ears.”
- “I can see with eyes.”: Türkçede “gözlerimle” tek kelimedir; “benim” ve “ile” anlamları kelimenin sonuna eklenir. Bu yüzden çocuk İngilizcede birini atlayabilir. İngilizcede iki ayrı kelime gerekir: “with my eyes”.
- “I can see with my eye.”: Türkçede “gözümle gördüm” gibi tekil kullanım yaygındır. İngilizcede ise iki gözü, iki kulağı ve iki eli anlatan olağan cümle “-s” alır: “with my eyes”. “Nose” ve “mouth” tekil kalır.
- Her cevabı düzeltmek: Çocuğunuz doğru kelimeleri küçük bir hatayla söylerse gülümseyip doğrusunu tekrar edin.
Sonraki adım
Çocuğunuz kalıbı yardım almadan kullanınca bir nesne ekleyin: “I can hear the bell with my ears.” Daha sonra soruyu çevirin: “What can you see?” – “I can see a bird.” Aşağıdaki yazılar yüz kelimeleri, okul eşyaları, sayılar ve ulaşım araçlarıyla devam ediyor.