Dört anlam, yedi kalıp
Her kalıp dört anlamdan birini taşır. Önce anlama, sonra kalıba karar ver:
- Tavsiye: “You should take short breaks.” “You ought to eat breakfast.”
- Gerekli: “You must switch off your phone.” “I have to finish my project.”
- Yasak: “You mustn’t talk during the exam.”
- Gerekmez: “You don’t have to come.” “You needn’t bring a pen.”
Must mı have to mu? Should mu ought to mu?
Must ile have to birbirine çok yakındır. Must çoğu zaman yazılı bir kural ya da senin kendi güçlü hissin gibi durur (“I must call my grandma”); have to ise çoğu zaman dışarıdan gelen bir kuralı anlatır (“We have to wear a uniform”). Must’ın geçmiş ya da gelecek biçimi yoktur; had to ve will have to kullan: “Last year we had to stay late.”
Should ile ought to aynı anlama gelir ama should daha yaygındır, özellikle soru ve olumsuz cümlelerde: “You shouldn’t drink coffee at night.” Samimi bir tavsiye yolu daha: “If I were you, I’d ask for help.” Türkçedeki “-malısın” hem should hem must karşılığı olabilir; önce kural mı tavsiye mi, ona karar ver.
Mustn’t mı don’t have to mu: tek bir hızlı test
Olumsuz cümlede ikisi ayrılır. Mustn’t “yapma” demektir; don’t have to ve needn’t ise “gerek yok” demektir. Test: sonuna “…but you can if you want.” ekle. Anlamlıysa don’t have to ya da needn’t kullan. Türkçe düşünürsen: “zorunda değilsin” = don’t have to, “yapmamalısın” ya da “yasak” = mustn’t.
- “You mustn’t run by the pool. The floor is wet.” → yasak
- “Lunch is free, so you don’t have to bring food.” → gerekmez
- “You needn’t come to training, but come and watch the match.” → gerekmez
Dinle: yoğun bir haftada işleri paylaşmak
Bir grup projesini tek başına yapmaya çalışan bir öğrenci özür diliyor ve işleri paylaştırıyor. “could you…?”, “you don’t have to” ve “we mustn’t” kalıplarına dikkat et; “mustn’t” kelimesinde ilk t okunmaz: /ˈmʌsnt/.
Öğrenci 1 I'm sorry about yesterday. I've tried to do everything myself, and I'm exhausted.
Öğrenci 2 We know. So let us help. What do you need?
Öğrenci 1 Kai, could you finish the interview videos? Theo, could you write the music? Amara, you don't have to do anything this week. Rest your ankle.
Öğrenci 3 And we mustn't forget to sleep!
Reading Bölüm 1: önce anlamı adlandır
Reading Bölüm 1’de tabela, not ve mesaj gibi beş kısa metin okursun ve üç seçenekten hangisinin aynı anlama geldiğini seçersin. Seçenekleri okumadan önce anlamı adlandır: tavsiye mi, gerekli mi, yasak mı, gerekmez mi? Sık görülen bir tuzak “gerekmez”i “yasak”a çevirir. Bizim hazırladığımız örnekler:
- “Bags must be left outside the exam room.” → anlamı: “You can’t take your bag into the exam room.”
- “No need to bring paper. We’ll give you some.” → anlamı: “You don’t have to bring paper.” Tuzak: “You mustn’t bring paper.”
Örnek: sınav haftası için altı kural
Kural yazmak dört anlamı birden çalıştırır. Bu bir sınav görevi değil: bir başlık, en az dört farklı kalıpla numaralı altı kural ve stress ya da exhausted gibi konuyla ilgili iki kelime yaz. Bizim örneğimiz:
- Başlık: “Exam week: six rules to get you through”
- 1. “You must go to bed by eleven, or you’ll be exhausted.” → gerekli
- 2. “You should revise in short blocks with breaks.” → tavsiye
- 3. “You mustn’t take your phone to bed.” → yasak
- 4. “You don’t have to study all weekend.” → gerekmez
- 5. “You ought to test yourself, not just read your notes.” → tavsiye
- 6. “You needn’t deal with stress alone: talk to a friend.” → gerekmez
Tipik hatalar ve doğruları
Yazdıklarında bunları ara:
- “You must to sleep more.” → “You must sleep more.” must, should ve needn’t’tan sonra to gelmez.
- “She have to rest.” → “She has to rest.”
- “Yesterday I must study.” → “Yesterday I had to study.”
- İsteğe bağlı bir şey için “You mustn’t bring food” → “You don’t have to bring food.”
- “She gave me an advice.” → “She gave me some advice.” Fiil advise’dır: “She advised me to rest.”
- “I’m very exhausted.” → “I’m really exhausted.”
15 dakikalık sınav haftası rutini
Haftada üç dört kez:
- 3 dakika: Çevrende üç kural ya da duyuru bul ve her birinin anlamını söyle.
- 5 dakika: Bir deneme sınavından bir Reading Bölüm 1 metni çöz; seçenekleri okumadan önce anlamı adlandır.
- 5 dakika: Spor kulübü gibi yeni bir konuda dört anlamın hepsini kullanarak altı kural yaz.
- 2 dakika: Kuralları evden birine yüksek sesle oku; o da “rule” ya da “advice” desin.
Sıradaki adım
Bu kalıpları Speaking Bölüm 1’de de kullan: “On school nights I have to be in bed by ten.” Sonra aşağıdaki Listening ve öykü yazılarına geç.

