fossils
claim
evidence
change
Bilim insanı gibi okumak için dört kelime
A2 seviyesinde okuma soruları yalnızca “What happened?” diye değil, “How do you know?” diye de sorar. Bu dört kelime çocuğunuzun cevap vermesine yardım eder. Türkçede “kanıtlar” demek çok doğal olduğu için “evidences” demek kolay bir hatadır: İngilizcede evidence’ın çoğulu yoktur, “some evidence” ya da “one piece of evidence” denir.
- fossil – fosil, çok eski bir hayvan ya da bitkiden taşta kalan iz
- claim – iddia, birinin doğru olduğunu söylediği fikir: “It’s a giant leaf.”
- evidence – kanıt, bir iddianın doğru olup olmadığını gösteren bilgi ya da cümle
- change – değiştirmek, kanıt başka bir yönü gösterdiğinde tahmine yapılan şey
Pratik için kısa bir keşif metni
Pratik için ilk fikrin yanlış çıktığı bir metin seçin. Örneğin bahçe yolu onarılırken bir gönüllü, üzerinde tekrar eden bir desen olan bir taş bulur; çocuklar önce bunun dev bir yaprak olduğunu düşünür. Bir yer bilimci, kimse taşı yerinden oynatmadan önce fotoğrafını çeker, ölçer ve bunun bir ayak izi fosili olabileceğini açıklar; böyle bir fosil hayvanın bedenini değil, nereden geçtiğini gösterir. Ekip izi bölgedeki kaya kayıtlarıyla karşılaştırınca izin küçük, çok eski bir deniz hayvanından kaldığını keşfeder.
İlk cümleden sonra durup bir tahmin isteyin, sonra tahmini hangi cümlenin değiştirdiğini sorun: kaya kayıtları. Kanıt odur.
“Might” mı, “discovered” mı? Olasılık ve bulgu
Might, may ve could bir olasılığı gösterir: henüz kimsenin kontrol etmediği bir fikir. Discovered, found out ve showed ise kontrolün bittiğini söyler. Türkçedeki “olabilir” akla önce “can be” kalıbını getirir, ama tek bir şey hakkında tahmin yürütürken “It might be…” ya da “It could be…” daha doğaldır. Might’tan sonra fiil yalın gelir: “It might is a fossil.” değil, “It might be a fossil.”
- Olasılık: “It might be a footprint.” “It could be a leaf.”
- Bulgu: “They discovered it came from a small ancient sea animal.”
First ve before: olayları sırayla takip etmek
Okuma soruları sık sık sırayı sorar. “The children moved the stone before recording it.” ifadesi yanlıştır: yer bilimci taşı, kimse onu oynatmadan önce ölçtü. Before’dan sonra tam bir cümle ya da -ing alan bir fiil gelir. Türkçedeki “taşımadan önce” kalıbı İngilizcede “before moving it” olur; “before move it” yanlıştır.
- first: “The children first thought it was a giant leaf.”
- before + cümle: “She measured it before anyone moved it.”
- before + -ing: “She measured it before moving it.”
Kanıt hakkında konuşmak: iki temel soru
Aşağıdaki iki soru okumayı sohbete çevirir. Cevaptaki “pointed to”, “gösterdi, işaret etti” anlamına gelir; “It shows that…” ise kanıtın neyi gösterdiğini anlatır. Birlikte dinleyin, birer rol alın, sonra rolleri değiştirip aynı iki soruyu başka bir hikâye için sorun.
Nia Which evidence changed the first guess?
Leo The local rock record pointed to a sea animal.
Leo Why does that evidence matter?
Nia It shows that the first guess was wrong.
Birbirine bağlı dört cümle yazmak
Kısa bir yazılı cevapta dört cümlenin dört görevi vardır; aşağıdaki kartlardaki her başlangıç bir görevi üstlenir ve her cümle bir öncekinin üstüne kurulur. Türkçede “Bence” hem “I think” hem “In my opinion” karşılığıdır; İngilizcede “In my opinion” sonrasında virgül gelir. “The text says” kalıbında s gerekir ve ardından, “metne göre” derken olduğu gibi, yalnızca metinde gerçekten geçen bilgi yazılır.
- “I think the first guess was wrong.” (iddia)
- “The text says the team compared the mark with local rock records.” (kanıt)
- “It is important because one exciting guess is not enough.” (neden önemli)
- “In my opinion, measuring a find before moving it is a good idea.” (çocuğun kendi görüşü)
Sık yapılan hatalar ve kolay düzeltmeleri
Bu hatalar A2 seviyesinde normaldir. Cümleyi doğru hâliyle tekrar edin ve devam edin.
- “There are many evidences.”: evidence’ın çoğulu yoktur: “There is a lot of evidence.”
- “The text say it was a leaf.”: s ekleyin: “The text says…”
- “It might is a fossil.”: might’tan sonra fiil yalın gelir: “It might be a fossil.”
- “She measured it before move it.”: “before moving it” ya da “before anyone moved it”.
- “The text says it was the best find ever.”: bu bir görüş, bu yüzden “In my opinion,…” ile başlayın.
Evde oyun: gizemli iz
Çocuğunuz görmeden bir çatal, bir anahtar ve bir şişe kapağını oyun hamuruna bastırın. Bir izi gösterin; çocuğunuz “It might be…” ile tahmin etsin. Kanıtı tek tek ekleyin: önce ikinci bir iz, sonra olası nesneleri gösteren bir kart, yani sizin “kaya kaydınız”. Bir ipucu tahmini değiştirdiğinde çocuğunuz “This evidence changed my first guess.” desin.
Oyunu dört cümle başlangıcıyla dört cümle kurarak bitirin. Okuma için çocuklara yönelik kısa bir İngilizce haber seçin ve sorun: “Which line changed your first idea?”
Sonraki adım
Sıradaki adımda çocuğunuz iki metni karşılaştırıp hangisinin daha güçlü kanıt verdiğini söyleyebilir. Daha sonra aynı dört cümle, because, but ve so ile bağlanan bir paragrafa dönüşür.