Yardım istemenin iki kibar yolu
“Can you help me?” arkadaşlarla ve ailede gayet uygundur. Öğretmenlerle, antrenörlerle ya da tanımadığı yetişkinlerle “Could you…?” daha kibar duyulur; buradaki “could” geçmiş zaman değildir, Türkçedeki “Yardım edebilir misiniz?” gibi ricayı yumuşatır. “Could” sonrasında fiil yalın gelir. “Would you mind…?” da kibardır, “Zahmet olmazsa…” gibi daha büyük ricalara uyar ve -ing alan fiille kurulur.
- Samimi: “Can you hold this for a second?”
- Kibar: “Could you pass the tape, please?”
- Daha büyük bir rica: “Would you mind carrying these boxes?”
- Grupta kibar bir yönerge: “Please help us arrange the photos.”
Önce evet, sonra faydalı soru
Yardımcı bir cevabın iki parçası vardır: önce kabul eder (“Of course.”, “Sure.”), sonra işi yapmak için gereken ayrıntıyı sorar. Kayıtta yardım eden kişi sergi panosunun nereye gideceğini soruyor; bu cevap olmadan iş yarım kalır.
Talimat isterken “should”, “I” kelimesinden önce gelir: “Where should I put it?”, “What should I do first?” Bunlar Türkçedeki “Nereye koyayım?” ve “Önce ne yapayım?” sorularının karşılığıdır.
Nia Could you help me move this display?
Leo Of course. Where should I put it?
“Would you mind…?” sorusuna güvenli bir sonraki adımla cevap
“Would you mind…?” işin karşıdakini rahatsız edip etmeyeceğini sorar; bu yüzden kibar “evet” bir “no” kelimesiyle verilir: “No problem.” ya da “Not at all.” Türkçede de “Sakıncası var mı?” sorusuna “Yok, buyurun.” deriz; mantık aynıdır. Reddederken sebep söyleyin: “Sorry, I can’t right now. I’m helping Sam.”
Kablolar, prizler, piller ve ağır eşyalar sorumlu bir yetişkin ister; bu yüzden yardım eden kişi kabul ediyor ve güvenli bir sonraki adım söylüyor: “I will ask the supervisor first.” “I will…” (konuşurken “I’ll…”) konuşma anında verilen bir karardır. Bu cevap kaba değil, sorumludur.
Nia Would you mind checking the cable?
Leo No problem. I will ask the supervisor first.
Dört adımda poster planı
Ricalar yazıda da işe yarar. Okuldaki bir icat şenliğinde ekip posteri, icadın ne yaptığını ve her görevi kimin üstleneceğini anlatır. İşe okuyucuyla başlayın: “Who will read your text?” “Visitors at the invention fair will read it.” Sonra planı yüksek sesle söyleyin: “I will state the purpose first.”
- Purpose (amaç): neden yazdığınız ve icadın ne yaptığı
- First action (ilk adım): ilk olarak ne olacağı
- Support (destek): kimin ya da neyin yardım edeceği
- Final check (son kontrol): en sonda güvenlik, yazım ve sıra
Örnek poster, satır satır
Bu kısa posteri birlikte okuyun ve her satırın ne işe yaradığını söyleyin.
“OUR PLANT HELPER. Purpose: remind gardeners when a plant needs water. Please help us arrange the photos. Could you check the safe battery case? We will demonstrate the prototype together.”
- Büyük harfle başlık: icadın adı.
- Amaç: fiille başlayan bir not. “Remind” önce kişiyi, sonra “when” ya da “to” alır.
- Kibar rica olarak iki görev, her birinde tek ve net bir fiil.
- “We will…”: ekibin sözü. “Prototype” ilk çalışan model, “demonstrate” ise nasıl çalıştığını göstermek demektir.
Sık yapılan hatalar ve kolay düzeltmeleri
Bu hatalar A2 seviyesinde normaldir. Cümleyi doğru hâliyle tekrar edip devam edin.
- “Would you mind to check…?”: “mind” sonrasında -ing gelir: “Would you mind checking…?”
- “Could you to help me?”: “could” sonrasında “to” gelmez.
- “Help me moving this”: fiil yalın gelir: “help me move” (“help me to move” da doğrudur).
- “Where I should put it?”: “should”, “I” kelimesinden önce gelir: “Where should I put it?”
- Öğretmene “Give me the tape.” demek: doğru ama emir gibi duyulur. Daha iyisi: “Could you pass me the tape, please?”
Evde oyun: rica kavanozu
Küçük kâğıtlara sekiz ev işi yazın: sofrayı kurmak, çiçekleri sulamak, kapıyı tutmak. Sırayla bir kâğıt çekin ve “Could you…?” ya da “Would you mind…?” ile isteyin. Yardım eden kişi iki parçalı cevap verir: önce kabul, sonra bir soru ya da bir sonraki adım. Priz, fırın ya da kesici bir şey içeren işlerin cevabı: “No problem. I’ll ask Mum first.”
Sonra çocuğunuz ev için bir cihaz icat etsin, örneğin beden eğitimi kıyafetini hatırlatan bir sırt çantası, ve beş satırlık bir poster yazsın: başlık, amaç, iki kibar rica ve bir “We will…” satırı.
Sonraki adım
Sonra bir süreci first, next ve finally ile sırayla anlatmaya geçin. Ardından ilk fikirden prototipe kadar bir mucidin kısa biyografisini yazmayı deneyin.

purpose
first action
support
final check