Speaking rol yapmaları neyi değerlendirir?
Her rol yapmada bir görevli hastayı, hasta yakınını ya da bakım vereni oynar. Akıcılık gibi dört dil ölçütünün yanında beş klinik iletişim ölçütüne göre de değerlendirilirsiniz: ilişki kurma, hastanın bakış açısını anlama, yapı sağlama, bilgi toplama ve bilgi verme. Aşağıdaki alışkanlıklar beşini de geliştirir.
Söz hastaya geçsin diye açık uçlu bir soruyla başlayın
Açık uçlu bir soru hastanın önemli bulduğunu söylemesine alan açar; yönlendirici bir soru cevabı onun yerine belirler. “You’re worried about the results, aren’t you?” kulağa nazik gelir ama hasta onu başka bir şey kaygılandırsa bile onaylayabilir. Önce açık uçlu sorun, sonra daraltın.
- “What has been on your mind today?” Özne what olduğu için devrik yapı yoktur: “What has it been…?” değil.
- “What made it difficult to come in?” Bu da özne sorusu: “did it make” değil, made.
- “Could you tell me what you already know?” “Could you tell me” kalıbından sonra düz cümle sırası gelir, “what do you know” değil.
Tahmin etmek yerine belirsiz sözcükleri netleştirin
“complicated”, “difficult” ya da “not right” gibi sözcükler pek çok şey anlatabilir. Hastanın sözcüğünü tekrarlayıp onu sorun; hastanın bildiğiyle varsaydığını da birbirinden ayırın.
- “You mean the pain is worse?” yerine “When you say it’s not right, what have you noticed?”
- Benzer bir ziyaretten sonra bir yakını geceyi hastanede mi geçirmiş? “That never happens.” demek yerine “Are you expecting to stay overnight too?” diye sorun.
Dinleyin: davet, netleştirme, özet, kontrol
Sağlık profesyoneli bir soruyla açıyor, belirsiz sözcüğü soruyor, sonra bir karşıtlıkla özetleyip kontrol ediyor. Özetinize gelen bir “hayır” işe yarar: yanlış anlamayı, düzeltmek için hâlâ zaman varken gösterir. Başka kalıplar: “So the main difficulty is…, rather than…” ve “Let me check I’ve got this right: …”.
Sağlık profesyoneli Before we discuss the arrangements, what has been on your mind about the visit?
Hasta It is all a bit complicated. I nearly decided not to come.
Sağlık profesyoneli When you say complicated, which part has been most difficult?
Hasta My neighbour can bring me here, but she cannot wait all morning.
Sağlık profesyoneli So getting here is possible, but you are unsure how you would get home. Have I understood you correctly?
Sonuç vaat etmeden ipuçlarına karşılık verin
İpucu bir duygunun işaretidir; örneğin “I’ve told this story to three people already.” Bilgi vermeden önce bu duyguyu kabul edip keşfedin, sonra yalnızca kartınızın doğruladığını söyleyin. “Everything will be fine” kulağa şefkatli gelir ama sizde olmayan bir kesinlik iddia eder.
- “That sounds frustrating. What are you most concerned about this time?”
- “It has been approved.” değil, “The request will be reviewed tomorrow; the outcome isn’t known yet.”
- “I can’t promise the outcome, but I can record your question.”
Parça parça açıklayın ve açıklamanızı kontrol edin
Açıklamanızın nasıl ilerleyeceğini söyleyin, bir parça verin, sonra durun. Hastayı değil, açıklamanızı kontrol edin: “Do you understand?” bir sınav gibi gelebilir, “Any questions?” sorusuna ise genellikle hemen “hayır” denir.
- “Would it help if I explained this in two parts: what happens today and what happens afterwards?”
- “Before I go on, what would you like me to clarify?”
- “To check I’ve explained this clearly, what are you expecting to happen next?”
Rol yapmalarda tipik hatalar
Kendi kayıtlarınızı dinlerken bunlara bakın:
- Hastanın endişesini öğrenmeden açıklamaya başlamak.
- Art arda kapalı sorular sormak; hasta kendi hikâyesini hiç anlatamaz.
- Kartta olmayan bir vaat, tanı ya da tedavi eklemek.
- Türkçede “değil mi?” her cümleye uyar; İngilizcede ek soru yardımcı fiile göre değişir: “You’re worried, aren’t you?”, “You’ve been waiting, haven’t you?”. “Anladınız mı?” sorusunu da “Do you understand?” diye çevirmek yerine açıklamanızı kontrol edin.
20 dakikalık çalışma rutini
Hastayı ayrı bir karttan oynayan bir partnerle çalışın ve konuşmayı kaydedin.
- 3 dakika: kartınızı okuyun; bir açılış sorusu ve bir özet kalıbı yazın.
- 5 dakika: rol yapmayı durmadan tamamlayın.
- 10 dakika: kaydı dinleyin. Önce açık uçlu soru var mı? Belirsiz sözcük netleşti mi? Özet kontrol edildi mi? Kartın desteklemediği bir vaat var mı?
- 2 dakika: yalnızca en zayıf anı yeniden yapın.
Sıradaki adım
Derinlik için bunu bir çalışma arkadaşınızla, kendi işinizden bir örnekle tartışın: Bir konuşma kısa olduğu için mi verimlidir, yoksa ancak hasta bundan sonra ne olacağını bilerek ayrıldığında mı? “It depends how we define…” ve “In the long run,…” kalıplarını deneyin. Ardından rolünüzün sınırları içinde uygulanabilir bir sonraki adım üzerinde anlaşmayı çalışın.
