Tło i zdarzenie: dwie role, dwa czasy
Opowieść o przeszłości ma zwykle dłuższą czynność, która już trwała, i krótkie zdarzenie w jej środku. Dłuższa czynność to tło i używamy dla niej past continuous: “I was waiting for the bus.” Krótkie zdarzenie jest w past simple: “The bus left.”
Past continuous to was albo were oraz forma -ing: “was” z I, he, she i it; “were” z you, we i they. Pomaga porównanie z polskim aspektem: “sprawdzałem rozkład jazdy” to tło (past continuous), a “autobus odjechał” to zdarzenie (past simple).
- Tło: “We were playing football.”
- Zdarzenie: “It started to rain.”
- Razem: “We were playing football when it started to rain.”
When czy while?
“When” łączy się z krótkim zdarzeniem: “I was checking the timetable when the bus left.” “While” łączy się z dłuższą czynnością w tle: “The bus left while I was looking away.” Odpowiadają mniej więcej polskim “kiedy” i “podczas gdy”. Każda część może być pierwsza. Jeśli zdanie zaczyna się od “when” albo “while”, po tej części postaw przecinek: “While I was looking away, the bus left.” Uwaga: po polsku przed “kiedy” rozpoczynającym zdanie podrzędne stawiamy przecinek, a po angielsku przed “when” w środku zdania zwykle go nie ma.
Jeden szczegół: “when” z dwoma czasownikami w past simple pokazuje kolejność, a nie jednoczesność. “When the bus left, I called an adult.” znaczy, że telefon był po odjeździe autobusu. Zapytaj dziecko: “Co zaczęło się pierwsze?”
Pytania o to, co się stało
“What were you doing when…?” pyta o tło, więc odpowiedź ma was albo were + -ing. “What did you do next?” pyta o kolejny krok, w past simple. Po “did” czasownik wraca do formy podstawowej: “Did you miss the event?”, a nie “Did you missed…?” Posłuchaj wszystkich trzech pytań poniżej.
Nia What were you doing when the bus left?
Leo I was checking the timetable.
Nia What did you do next?
Leo I called an adult and cycled on the safe path.
Nia Did you miss the event?
Leo No. I arrived before it started.
Nieregularne formy przeszłe w opowiadaniu
Ćwicz nieregularne formy przeszłe w pełnych zdaniach, nie jako listę. Z “did” wraca forma podstawowa: “I took the bus.”, ale “I didn’t take the bus.”
- go → went: “We went to the sports centre.”
- take → took: “I took the safe path.”
- see → saw: “I saw the bus at the corner.”
- make → made: “We made a new plan.”
Od ustnej relacji do krótkiego tekstu
Gdy dziecko umie opowiedzieć zdarzenie na głos, zapisanie go to już mały krok: cztery części po jedno, dwa zdania. Oto wzór, który dziecko może zmienić: “Last Saturday, my sister and I were waiting at the bus stop. While we were talking, the bus went past without stopping. We called Dad, and he drove us to the stadium. In the end, we arrived just before the match started.”
- Scena: kto, gdzie i co się działo
- Zdarzenie: co się stało, z when albo while
- Kolejne kroki: then, after that
- Zakończenie: in the end, finally
Częste błędy i proste poprawki
Na poziomie A2 to normalne. Powtórz zdanie poprawnie i pozwól dziecku mówić dalej.
- “I was check the timetable.”: potrzebne są was albo were i forma -ing: “I was checking the timetable.”
- “We was waiting.”: z we, you i they jest “were”.
- “While the bus left, I was reading.”: przy krótkim zdarzeniu użyj “when”: “When the bus left, I was reading.”
- “I was calling an adult and I was cycling there.”: kroki, które następują po sobie, są w past simple: “I called an adult and cycled there.”
- “Every summer we were going to the sea.”: polski czas przeszły niedokonany opisuje też zwyczaje (“Każdego lata jeździliśmy nad morze”), ale po angielsku zwyczaju nie wyrażamy przez past continuous: “Every summer we went to the sea.”
- “He goed home.”: czasowniki nieregularne mają własną formę przeszłą: “He went home.”
Zabawa w domu: przerwana historia
Grajcie 15 minut przy kolacji. Runda 1: podaj godzinę, na przykład “at seven o’clock yesterday evening”, a każdy mówi, co wtedy robił. Runda 2: jedna osoba zaczyna zdanie tła, “I was reading in bed…”, a następna przerywa je zdarzeniem: “…when the lights went out.” Runda 3: powiedzcie, co stało się potem. Raz w tygodniu dziecko może napisać jedną historię i podkreślić czasowniki tła jednym kolorem, a zdarzeń innym.
Co dalej
Potem dodajcie dwie czynności dziejące się w tym samym czasie: “While I was cooking, my brother was laying the table.” Następnie skutki ze słowem so: “The bus left, so I called an adult.”