Can czy like? Dwa różne pytania
Can pyta, czy potrafisz coś zrobić, a like, czy sprawia ci to przyjemność. Odpowiedzi mogą się różnić: wiele osób umie jeździć na rowerze, ale nie lubi jeździć w korkach. W krótkiej odpowiedzi powtarzasz can albo do, a nie główny czasownik.
- “Can you swim?” – “Yes, I can.” / “No, I can’t.” (Umiesz pływać?)
- “Do you like swimming?” – “Yes, I do.” / “No, I don’t.” (Lubisz pływać?)
- “I can cook, but I don’t like cooking.” (Umiem gotować, ale nie lubię gotować.)
Trzy codzienne zastosowania can
Can ma tę samą formę dla każdej osoby (I can, she can, they can), a czasownik po nim nie dostaje “to” ani -s. Przeczenie to can’t, a pytanie zaczyna się od can: “Can you drive?” Po polsku rozróżniamy „umieć” („Umiesz pływać?”) i „móc” („Możesz przyjść?”), ale po angielsku oba zwykle wyrazisz przez can.
- Umiejętność: “I can swim, but I can’t ski.” (Umiem pływać, ale nie umiem jeździć na nartach.)
- Propozycje i możliwości: “We can walk by the river.” (Możemy pójść na spacer nad rzekę.)
- Pozwolenie i zasady: “Can I park here?” – “No, you can’t, but you can park over there.” “You can pay by card.” (Czy mogę tu zaparkować? / Można płacić kartą.)
Love, like, don’t like, hate + -ing
Traktuj te cztery czasowniki jak skalę, a czynność podawaj w formie -ing. Po polsku mówimy „lubię pływać” z bezokolicznikiem, ale po angielsku najbezpieczniej użyć -ing: “I like swimming.” Mniej więcej: uwielbiam = love, lubię = like, nie lubię = don’t like, nienawidzę = hate. Gdy mowa o czynnościach, hate jest po angielsku lekkie: “I hate shopping” znaczy po prostu, że naprawdę nie lubisz zakupów. Przy he i she dodaj -s, a w przeczeniu użyj doesn’t: “She likes yoga.” “He doesn’t like flying.”
Pisownia: swim → swimming i shop → shopping podwajają ostatnią literę; cycle → cycling traci nieme -e.
- love: “I love cooking.” (Uwielbiam gotować.)
- like: “I like reading.” (Lubię czytać.)
- don’t like: “I don’t like flying.” (Nie lubię latać samolotem.)
- hate: “I hate shopping.” (Nienawidzę zakupów.)
- W jednym zdaniu: “I love cooking, but I hate shopping.”
Słowa o czasie wolnym
Karty powyżej odtwarzają większość tych słów. Ucz się każdego razem z jego czasownikiem, bo angielski często dodaje go, do albo play. Uwaga na „jeździć na rowerze”: po angielsku to “cycle” albo “ride a bike”, a nie “drive a bike”, bo drive dotyczy samochodu.
- W domu: cooking (gotowanie), reading (czytanie), watching TV series (oglądanie seriali)
- Poza domem: eating out (jedzenie w restauracji albo kawiarni), shopping (zakupy), buying clothes (kupowanie ubrań), going to the cinema (chodzenie do kina)
- Sport i podróże: running, cycling, swimming, doing yoga, camping, travelling, flying (latanie samolotem)
- Z czasownikiem: go running, go swimming, go camping, go shopping, go for a walk, do yoga, play tennis
“Yes, but…”: ograniczenia i propozycje
W prawdziwej rozmowie rzadko wystarcza samo tak albo nie. Powiedz tak, dodaj swoje ograniczenie z but, a potem zaproponuj coś innego.
- “Can you cycle?” – “Yes, but I don’t like cycling in the city.” (Tak, ale nie lubię jeździć na rowerze po mieście.)
- “Do you like swimming?” – “Yes, but not in the sea.” (Tak, ale nie w morzu.)
- Propozycja: “We can walk by the river.” “Let’s go for a walk.” “How about the cinema?”
- Odpowiedź: “Perfect.” “Good idea.” Albo uprzejmie: “Sorry, I don’t really like running. Can we walk?”
Wybieranie wspólnego zajęcia
Dwoje przyjaciół wybiera coś aktywnego. Posłuchaj pytania z can, ograniczenia i propozycji z “We can…”, a potem wypowiedz kwestie drugiej osoby, mówiąc o tym, co ty lubisz.
Maya I love cycling. Can you cycle?
Owen Yes, but I don't like cycling in the city.
Maya Do you like walking?
Owen I love going for a walk. I hate running.
Maya Good. We can walk by the river.
Owen Perfect.
Częste błędy
Każdy z nich łatwo poprawić:
- “I like swim.” To kalka z „lubię pływać”. Po like, love i hate używaj -ing: “I like swimming.”
- “I can swimming.” / “She can swims.” Po can stoi podstawowa forma czasownika: “She can swim.”
- “Do you can drive?” Can samo tworzy pytanie: “Can you drive?”
- “Yes, I like.” To kalka z „Tak, lubię”. Powiedz “Yes, I do.” albo “Yes, I like it.”
- “I like very much cooking.” To kalka z „bardzo lubię gotować”. Powiedz “I really like cooking.”, “I like cooking very much.” albo po prostu “I love cooking.”
10-minutowy plan codziennych ćwiczeń
Wszystko mów na głos; najlepiej działa trochę każdego dnia.
- 2 minuty: odtwórz rozmowę, zatrzymaj nagranie po każdej kwestii i ją powtórz.
- 3 minuty: powiedz o sobie po jednym prawdziwym zdaniu z każdym czasownikiem: love, like, don’t like, hate. Do jednego dodaj ograniczenie: “I like swimming, but not in winter.”
- 2 minuty: powiedz trzy rzeczy, które umiesz, i trzy, których nie umiesz, wyraźnie akcentując can’t.
- 3 minuty: zaplanuj sobotę z kimś bliskim albo, ćwicząc w pojedynkę, przeczytaj obie role i zakończ zdaniem z “We can…”.
Co dalej
Potem dodaj, jak często coś robisz i co dziś jest inaczej: “I usually cycle to work, but today I’m walking.” Następnie umawiaj się naprawdę, z dniem i godziną: “Are you free on Saturday?” – “Yes, in the morning.”
