lights
make-up
script
curtain
stage
costume
Słowa do przygotowań przed przedstawieniem
Przygotowania do przedstawienia to naturalne miejsce na tę gramatykę, bo wszyscy ciągle sprawdzają, co już jest zrobione. Dwa słowa zwykle trzeba wyjaśnić: “character” to osoba albo stworzenie w opowiadaniu lub sztuce (postać), a “audience” to ludzie, którzy oglądają (publiczność). Jedna pułapka w pisowni: gh w “lights” się nie wymawia, tak jak w “night”.
- stage – scena, na której występują aktorzy
- curtain – kurtyna przed sceną
- script – scenariusz, czyli tekst sztuki
- costume, make-up – kostium i makijaż
Present perfect: have lub has + imiesłów
Present perfect łączy przeszłą czynność z teraźniejszością: “We have tested the lights.” znaczy, że test się skończył i światła są teraz gotowe. Czasowniki regularne dostają -ed: finished, tested. Nieregularne mają własną formę, nie zawsze taką samą jak w past simple: write, wrote, written.
W pytaniu have albo has stoi przed podmiotem: “Have you found the costume?” W mowie przeczenia są zwykle skrócone: “I haven’t found it.”
- I, you, we, they: “We have tested the lights.”
- he, she, it: “She has found the costume.”
Just, already, yet i never
“Just” i “already” stoją między have a imiesłowem. “Just” znaczy przed chwilą, jak polskie “właśnie”: “We have just tested the lights.” “Already” znaczy już zrobione, często wcześniej, niż ktoś się spodziewał: “I have already checked the ending.”
“Yet” występuje w pytaniach i przeczeniach i stoi na samym końcu: “No, I have not found it yet.” Po polsku “już” pasuje i do “already”, i do pytania z “yet” (“Już skończyłeś?” to zwykle “Have you finished yet?”), a “jeszcze nie” to “not yet”. Dlatego warto ćwiczyć te dwa słowa osobno. Krótka odpowiedź “Not yet.” brzmi bardzo naturalnie. “Never” znaczy nigdy dotąd: “I have never performed this part before.”
Nia Have you found the costume?
Leo No, I have not found it yet.
Leo What have we just tested?
Nia We have just tested the lights.
Present perfect czy past simple?
To najważniejszy wybór w tym temacie. Jeśli mówisz albo pytasz, kiedy coś się stało (yesterday, ten minutes ago, last year), użyj past simple; pytania z “When…?” też. Jeśli czas nie jest podany, a liczy się wynik teraz, użyj present perfect. Po polsku “skończyłem” oznacza i “I finished”, i “I have finished”, więc to rozróżnienie jest dla polskich dzieci nowe. Wskazówka: jeśli w zdaniu jest zakończony czas, wybierz past simple.
Prawdziwe odpowiedzi mieszają oba czasy. Poniżej odpowiedź opisuje zakończone kroki w past simple, a najnowszą wiadomość podaje z “have just”.
- “I have checked the costume box.”: czas nie jest podany
- “I checked it ten minutes ago.”: zakończony czas
Leo Have you finished the script yet?
Nia Yes. First I finished it yesterday. Then I checked the ending, and we have just tested the lights.
Piszemy krótką scenę
Ten sam język pasuje do krótkiej sztuki o czymś, co znika tuż przed występem. Wypisz postacie, nazwij scenę, a potem pisz imię każdej mówiącej postaci z dwukropkiem. Didaskalia, czyli wskazówki dla aktorów, zapisuje się w nawiasach i w czasie teraźniejszym. Model, który dziecko może zmienić:
“CHARACTERS: Fox, Child, Narrator. SCENE: Behind the theatre curtain. (Child lifts a silver string.) FOX: I have just found the moon puppet. CHILD: The audience is waiting! NARRATOR: The light returns and the scene ends.”
- Zaplanuj: czego brakuje, gdzie szukają, gdzie to jest
- Sprawdź: jedno “just”, jedno “already” albo “yet” i jasne zakończenie, a potem zagrajcie scenę razem
Częste błędy i proste poprawki
Na poziomie A2 to normalne. Powtórz zdanie poprawnie i grajcie dalej.
- “I have finished it yesterday.”: z zakończonym czasem używamy past simple: “I finished it yesterday.”
- “I have already finish.”: potrzebny jest imiesłów: “I have already finished.”
- “Have you yet finished?”: “yet” stoi na końcu: “Have you finished yet?”
- “I have found it yet.”: w zdaniach twierdzących używamy “already”: “I have already found it.”
Zabawa w domu: lista kontrolna zza kulis
Przed prawdziwym wydarzeniem, na przykład wycieczką szkolną, zapisz na liście sześć zadań. Zapytaj: “Have you packed your water bottle yet?” Dziecko odpowiada “Yes, I have already packed it.”, “Not yet.” albo “I have just done it!” Potem zamieńcie się rolami. W drugiej rundzie zapytaj “When did you do it?”, żeby dziecko przeszło na past simple. W większej wersji zróbcie teatr cieni z latarką i prześcieradłem.
Co dalej
Potem dziecko może opisywać problemy i rozwiązania z too i enough: “The costume is too big.” “The string is not long enough.” To prowadzi do krótkiego opowiadania o kostiumie, z którym coś poszło nie tak.