Jak działają pytania Yes, No, Not Given
Zwykle towarzyszą tekstowi argumentacyjnemu i pytają, czy każde zdanie zgadza się z “the views of the writer” lub “the claims of the writer”. Zdania występują w kolejności tekstu, a każde ma jedną z trzech odpowiedzi:
- YES: zdanie zgadza się z poglądami autora.
- NO: zdanie przeczy poglądom autora.
- NOT GIVEN: nie da się ustalić, co autor o tym myśli.
Znajdź głos autora
Liczy się tylko ocena samego autora, a nie fakty ani opinie innych. W zdaniu “Rooftop farms are often praised as a direct solution to urban food shortages” strona bierna ukrywa, kto chwali, i nie jest to autor.
Autor ujawnia się w słowach oceniających (“unconvincing”, “still valuable”), w radach (“should”) i w punktach zwrotnych oznaczonych przez “yet” lub “therefore”. Pomagają też wyrażenia stanowiska:
- “fail to convince”, “leave someone unconvinced”: nieprzekonujące.
- “equally unconvincing”: równie słabe jak inne wyjaśnienie.
- “struggle to find a causal link”: nie wykazano przyczyny.
- “be entirely sympathetic to a viewpoint”: pełne poparcie dla stanowiska. Uwaga na fałszywego przyjaciela: “sympathetic” nie znaczy “sympatyczny”, tylko “przychylny” lub “popierający”.
No czy Not Given: przeciwny pogląd czy brak poglądu
Najpierw: czy autor wyraża pogląd dokładnie w tej sprawie? Jeśli nie, odpowiedź to NOT GIVEN, nawet jeśli zdanie brzmi rozsądnie. Jeśli tak, zgodność oznacza YES, a sprzeczność NO.
Każda karta na tej stronie ma nagranie swojego przykładu:
- YES: “Writer: the narrower role is valuable. Statement: Limited urban farming can still be useful.”
- NO: “Writer: complement rather than replace. Statement: Urban farms should replace regional farming.”
- NOT GIVEN: “Writer: no comment on farm jobs. Statement: The writer prefers indoor-farm jobs to rooftop jobs.” Tekst w ogóle nie wspomina o miejscach pracy.
Spróbuj: farmy na dachach
Przeczytaj ten fragment tekstu ćwiczeniowego o rolnictwie miejskim; nagranie całego tekstu jest na tej stronie.
- “Rooftop farms are often praised as a direct solution to urban food shortages. … Yet the claim that roofs can feed an entire large city is unconvincing.”
Małe słowa, które zmieniają odpowiedź
Większość błędnych odpowiedzi zachowuje temat, ale zmienia jedno ograniczenie. Tekst kończy się tak: “They should complement, rather than replace, regional agriculture.” Kuszące zdanie: “The writer predicts that urban farms will replace all regional agriculture.” Pękają trzy ogniwa:
- Przeczenie: “rather than replace” zmienia się w “replace”.
- Pewność: “should” to zalecenie, jak “powinny”; “will” to prognoza, jak “zastąpią”.
- Zakres: “all” rozszerza rolę, którą autor nazywa “narrower”.
- Poza tym “does not guarantee a lower overall impact” to nie to samo co “does not lower the overall impact”.
Wielokrotny wybór i zakończenia zdań: ten sam test
W pytaniach wielokrotnego wyboru z jedną odpowiedzią, przy wniosku autora, “Urban farms have no useful role” jest zbyt negatywne, a “Urban farms should replace regional agriculture” zbyt szerokie; tylko “Urban farms have a valuable but limited role” zachowuje zakres autora.
Dopasowywanie zakończeń zdań (matching sentence endings) dodaje najpierw kontrolę gramatyki; tutaj każde zakończenie pasuje gramatycznie, więc decyduje znaczenie:
- “Rooftop farms may …” + “strengthen local interest in food production”
- “Indoor farms can …” + “support harvests throughout the year”
- “Shorter transport does not necessarily …” + “guarantee lower overall impact”
- “The writer concludes urban farms should …” + “complement wider food systems”
- Zbędne zakończenie, “replace all regional agriculture”, to dokładnie ta teza, którą autor odrzuca.
Błędy, które kosztują punkty
Każdej błędnej odpowiedzi przypisz jedną z tych przyczyn:
- Wybieranie NO, bo autor o czymś nie wspomina.
- Branie przytoczonego poglądu (“is often praised”, “critics argue”) za pogląd autora.
- Gubienie ograniczenia: “may”, “some”, “rather than”, “not necessarily”.
- Pisanie TRUE lub FALSE, gdy polecenie wymaga YES lub NO: taka odpowiedź jest uznawana za błędną.
25-minutowa rutyna egzaminacyjna
Trzy lub cztery razy w tygodniu, z jednym tekstem argumentacyjnym do ćwiczeń:
- Daj sobie 20 minut na tekst i pytania.
- Oznacz kluczowe zdania: fakt, przytoczony pogląd albo pogląd autora.
- W każdym zdaniu z pytania podkreśl twierdzenie, jego zakres i stopień pewności.
- Po sprawdzeniu nazwij pierwsze pęknięte ogniwo w każdej błędnej odpowiedzi.
- Podsumuj na głos stanowisko autora jednym zdaniem, na przykład “The evidence leaves the writer unconvinced that …”
Co dalej
Następnie zastosuj tę umiejętność odwrotnie: w akapicie argumentacyjnym w IELTS Writing formułuj i ograniczaj własne twierdzenia tak, by “some” nigdy nie stało się “all”. Writing Task 1 wymaga tej samej precyzji przy wykresie liniowym. Jeśli wciąż mylisz False i Not Given, wróć do True, False, Not Given.