Słowa o środowisku w tym temacie
Dzięki tym słowom dziecko opowie o dbaniu o prawdziwe miejsce, na przykład park albo strumień. “Litter” nie ma liczby mnogiej: mówimy “a lot of litter”, a nie “litters”. Polski nie ma przedimków, więc dzieci często gubią “the” w “the environment”. “Rubbish” to angielski brytyjski; w amerykańskim mówi się “trash”.
- clean up – posprzątać śmieci albo bałagan w jakimś miejscu
- litter – śmieci porzucone na ziemi
- damage – szkoda, która coś pogarsza
- wildlife – dzikie zwierzęta i rośliny, przyroda
- pollution – odpady, które brudzą powietrze, wodę albo ziemię, zanieczyszczenie
- rubbish dump – miejsce, do którego trafiają duże ilości odpadów, wysypisko
- the environment – świat przyrody wokół nas, środowisko
- planet – duży, okrągły świat w kosmosie, taki jak Ziemia, planeta
Posłuchaj słów w krótkim wywiadzie
Dwoje dzieci rozmawia o grupie, która sprząta brzeg strumienia. Po pierwszym słuchaniu zapytaj “When does the group clean up?” (every Saturday) i “What can litter damage?” (wildlife), a potem puść nagranie jeszcze raz, żeby sprawdzić.
Leo What does your group do for the environment?
Nia We clean up the stream bank every Saturday and pick up litter with gloves.
Nia Why does the litter matter?
Leo It can damage wildlife, and a lot of it ends up at the rubbish dump.
Pięć spójników, pięć zadań
W szkole nazywa się je też “connectives” albo “conjunctions”. Zanim dziecko wybierze spójnik, niech zapyta, co robi druga informacja: dodaje, przeciwstawia, daje wybór, podaje skutek czy przyczynę?
“So” i “because” łączą te same dwa fakty z przeciwnych stron, dlatego dzieci często je zamieniają. “So” stoi przed skutkiem, jak “więc”, a “because” przed przyczyną, jak “bo” albo “ponieważ”: “Less rubbish leaves the building because we repair toys.” Między dwoma pełnymi zdaniami stawiamy przecinek przed “so” i “but”, ale zwykle nie przed “because”. To pułapka dla polskich dzieci, bo po polsku przecinek przed “bo” i “ponieważ” jest obowiązkowy.
- and – dodaje: “A rain barrel stores water, and we use it for the plants.”
- but – kontrast albo zmiana: “Our flat is small, but it has a balcony.”
- or – wybór: “Neighbours can plant herbs or flowers.”
- so – skutek: “The window has a shade, so the room stays cooler.”
- because – przyczyna: “We grow flowers because they support insects.”
Dawne nawyki i czynności w toku: used to i was doing
“Used to” + czasownik opisuje dawny nawyk, który się zmienił: “We used to waste water.” (Kiedyś marnowaliśmy wodę.) W pytaniach znika “d”: “Did you use to recycle?” Żeby pokazać zmianę, dodaj “but now” i czas present simple: “I used to throw old bottles away, but now I recycle them.”
Was albo were + -ing opisuje czynność w toku w przeszłości. Po polsku “zbierałem” może znaczyć i “I was picking”, i “I used to pick”, a angielski potrzebuje dwóch różnych form. Z “when” krótka czynność przerywa dłuższą: “I was picking up litter with gloves when the rain started.” Z “while” dwie czynności dzieją się naraz: “The team was planting while we were cleaning.”
Tekst informacyjny dla sąsiadów
Tekst informacyjny przekazuje fakty prawdziwemu czytelnikowi, tu sąsiadom. Dziecko planuje cztery fakty o bardziej ekologicznym domu, na przykład beczkę na deszczówkę, zacienione okno, półkę z rzeczami do naprawy i kwiaty na balkonie, a potem je łączy. Wzór do zmiany: “Our building used to waste water, but now we collect rain for the garden. We repair toys and lamps, so less rubbish leaves the building. Neighbours choose herbs or flowers because both support insects.”
Potem sprawdźcie każdy spójnik: “so” albo “because” pasuje tylko wtedy, gdy jeden fakt naprawdę wynika z drugiego. “We collect rain, so the window stays cool.” brzmi spójnie, ale nie jest prawdą.
Częste błędy i proste poprawki
Na poziomie A2 to normalne: powtórz zdanie poprawnie i idźcie dalej.
- “It was raining, because we went home.”: “It was raining, so we went home.”
- O obecnym nawyku “I use to recycle.”: “I usually recycle.”
- “Now we used to repair lamps.”: “Now we repair lamps.”
- “We was cleaning.”: “We were cleaning.”
- “a lot of litters”: “a lot of litter”
Gra w domu: połącz to
Zrób pięć kart: and, but, or, so, because. Na paskach papieru zapisz pary prawdziwych faktów o waszym domu, na przykład “We turn off the lights.” i “We use less electricity.” Dziecko wybiera pasującą kartę, czyta zdanie na głos i mówi, dlaczego. Potem może zapytać babcię albo dziadka: “What did you use to do with old bottles?”
Co dalej
Następny krok to rada z uzasadnieniem, jak w ulotce: “Why not repair your lamp? It saves money.” Potem dziecko uczy się dzielić dłuższe teksty na akapity, z których każdy zaczyna się od jasnego zdania tematycznego.

litter
planet