Trzy testy dla każdej rady
Doświadczenie ma martwe pole: słyszymy głównie tych, którym się udało, a nie tych, którzy zrobili to samo i ponieśli porażkę.
- Warunki: “What would have to be true for that advice to be wrong here?”
- Motywy, bez oskarżania: “Would your own organisation be affected by what we decide?”
- Dowody: “Has it ever gone wrong for someone in a different position?”
- Potem przyznaj rację w tym, co się broni: “There’s a case for a detailed budget, but it shouldn’t be the only test for first-time applicants.”
Posłuchaj: rozsądna rada od kogoś, kto ma w tym interes
Fundusz wspierający sztukę musi wybrać między dopracowaną propozycją teatru a surowym planem nastolatków. Dlaczego pierwsza rada zostaje przyjęta ostrożnie?
Zwróć uwagę na “Sensible, but her company would have gained…”: najpierw przyznanie racji, potem wskazanie motywu.
Maya I asked the theatre director for advice. She said we should demand a detailed budget. Sensible, but her company would have gained the main grant if the teenagers failed.
Owen So you sought a second view?
Maya Yes. A retired youth worker suggested that the teenagers advise us on one smaller problem: preventing noise complaints.
Najpierw przyznaj rację, potem zawęź: zwroty według funkcji
Po polsku proste „no tak, ale…” pasuje niemal wszędzie, a po angielsku wybór zwrotu pokazuje, na ile przyznajesz rację. Osoby mówiące płynnie nie kończą na “I disagree”: przyznają rację w tym, co się broni, i zawężają resztę. W “That rather depends on…” słowo rather znaczy „w pewnej mierze”, a nie wyraża preferencji. I pamiętaj: depends on, nie depends from, choć po polsku mówimy „zależy od”.
- Częściowe przyznanie racji: “Up to a point, but…” “There’s a case for…, but…”
- Postawienie warunku: “That rather depends on whether people already trust you.”
- Przeformułowanie problemu: “It’s not so much bad advice as advice without its conditions.”
- Podważenie rozumowania: “The flaw in that argument is that we only hear from the people it worked for.”
Will, would, should i shall: postawa i czas
Każdy czasownik modalny pełni kilka funkcji. W szybkiej mowie have się skraca: should’ve /ʃʊdəv/, would’ve /wʊdəv/.
- Would dla ostrożnej opinii: “I would suggest a shorter pilot.”
- Will dla typowego zachowania: “New staff will often ask for a neat answer.”
- Should dla rady, a should have dla krytyki przeszłości, jak w „powinieneś był mi powiedzieć”: “You should disclose the conflict.” “You should have told me it only works when people already trust you.”
- Shall dla propozycji, tam gdzie po polsku powiesz „Mam ci powiedzieć…?”: “Shall I tell you what I did, or shall we work out what you should do?”
- Po czasowniku modalnym bezokolicznik pokazuje czas i stronę: “may leave” (teraz lub później), “may have left” (przeszłość: „mógł już wyjść”), “may be leaving” (w toku: „może właśnie wychodzić”), “may have been waiting” (przez pewien czas), “should be signed; should have been signed” (strona bierna).
Kiedy to ty doradzasz
Dawaj rady, które inni mogą sprawdzić: opisz własne doświadczenie, ujawnij swój interes i każdą rekomendację uzależnij od warunku.
- Twój interes: “I’d rather you didn’t reorganise the night shift, and you should know that part of the reason is that I designed it.”
- Dwie warunkowe rekomendacje dla znajomego, który chce rzucić stabilną pracę, by pokierować spółdzielnią: “If the cooperative can show a year of steady orders, I’d take the offer seriously.” “If your savings only cover four months, I’d ask for a trial period before resigning.”
Pytania do dyskusji
Odpowiedz na głos, podając powód, przykład i jeden zwrot z powyższych.
- “Should managers and mentors say openly what they gain from the advice they give? Would it make them more or less persuasive?”
- “In a crisis, is a confident instruction more responsible than carefully qualified advice? Where would you draw the line?”
- “If we mostly hear from people who succeeded, can we ever learn reliably from other people’s experience?”
Częste błędy
Wyłapuj je w swoich nagraniach:
- Traktowanie motywu jako dowodu: interes doradcy to powód, by radę sprawdzić, a nie dowód, że jest zła.
- “I’d rather you don’t change it.” Po would rather z nowym podmiotem używa się formy przeszłej: “I’d rather you didn’t change it.” Podobnie jak po polsku: „wolałbym, żebyś tego nie zmieniał”.
- Niesprawiedliwe should have: używaj go tylko wtedy, gdy ktoś mógł to wiedzieć w danym momencie.
- Obwarowywanie każdego zdania zastrzeżeniami, aż nie zostaje żadna rada.
Codzienna rutyna na 15 minut
Przez cały tydzień pracuj z jedną prawdziwą decyzją.
- 3 minuty: posłuchaj rozmowy i powiedz, co mógłby zyskać każdy z doradców.
- 4 minuty: przepuść niedawno otrzymaną radę przez trzy testy.
- 5 minut: odpowiedz na głos na jedno pytanie do dyskusji i nagraj się.
- 3 minuty: napisz dwie warunkowe rekomendacje.
Co dalej
Na poziomie C1+ dalej: could czy was able to przy opisie sukcesu z przeszłości, recenzja teatralna wyjaśniająca wybór inscenizacyjny i artykuł o przyczynach nierównych awansów. Na poziomie C1 napisz e-mail motywacyjny z dowodami swoich osiągnięć.