10 różnych zastosowań słowa „so” w języku angielskim

„So” w języku angielskim jako spójnik może wyrażać skutek, a jako przysłówek — stopień nasilenia; w konstrukcjach takich jak „so that” i „so as to” może służyć do wyrażania celu. Ponadto w wyrażeniach takich jak „I think so” może zastępować wcześniej wypowiedzianą myśl. Do najczęściej spotykanych konstrukcji należą so that, so as to, so do I, so-so, so far, even so oraz so what?

Choć angielskie słowo „so” składa się zaledwie z dwóch liter, pełni wiele różnych funkcji i należy do słów często spotykanych przez osoby uczące się angielskiego. „So” można używać zarówno w kontekstach formalnych, jak i nieformalnych, a jego znaczenie i funkcja w zdaniu mogą się zmieniać w zależności od konstrukcji, w której występuje.

W angielskich konstrukcjach gramatycznych słowo „so” może pełnić przede wszystkim funkcję przysłówka i spójnika. W niektórych konstrukcjach może też zastępować treść wcześniej wypowiedzianego wyrażenia lub zdania, aby uniknąć jej powtarzania. Zastosowania słowa „so” nie ograniczają się jednak do tych funkcji.

Przyjrzyjmy się teraz na przykładach 10 różnym zastosowaniom słowa „so” oraz innym ważnym wyrażeniom, które często można spotkać w codziennym angielskim.

1. Użycie „so” jako spójnika

Jednym z najczęstszych zastosowań słowa „so” jest funkcja spójnika wyrażającego skutek danej sytuacji. W takim użyciu najpierw podaje się przyczynę lub opis sytuacji, a następnie, po „so”, jej skutek.

• It was raining, so we stayed inside.
  Padał deszcz, więc zostaliśmy w środku.
• I forgot my umbrella, so I got wet.
  Zapomniałem parasola, więc zmokłem.

W tym zastosowaniu „so” można najczęściej przetłumaczyć na polski jako „więc”, „zatem” lub „dlatego”.

„So” można też użyć na początku nowego zdania, aby wskazać skutek informacji podanej w poprzednim zdaniu:

• The train was cancelled. So we took a bus instead.
  Pociąg został odwołany. Dlatego zamiast niego pojechaliśmy autobusem.

Ważne jest tutaj to, że przyczyna pojawia się jako pierwsza, a skutek — w części rozpoczynającej się od „so”.

2. Użycie „so” i „so that” do wyrażania celu

„So” może służyć nie tylko do wyrażania skutku, lecz także do wskazywania celu, w jakim wykonuje się daną czynność. W tym zastosowaniu po so lub so that występują podmiot i czasownik w formie osobowej.

Zdanie główne + so (that) + podmiot + czasownik

• I took the fast train so I could get home early.
  Pojechałem szybkim pociągiem, żeby móc wcześniej dotrzeć do domu.
• I'm making it as clear as possible so that you understand.
  Wyjaśniam to tak jasno, jak to możliwe, żebyś zrozumiał.
• We need to arrive early so that we can get a good place.
  Musimy przyjechać wcześnie, żeby znaleźć dobre miejsce.

W niektórych zdaniach można pominąć that:

• I took an umbrella so I wouldn't get wet.
  Wziąłem ze sobą parasol, żeby nie zmoknąć.

Aby zatem rozpoznać, czy „so” wyraża skutek, czy cel, należy spojrzeć na całe zdanie i jego kontekst.

Porównajmy:

• It was raining, so we stayed inside.
  Padał deszcz, więc zostaliśmy w środku. → Skutek
• I spoke slowly so everyone could understand.
  Mówiłem powoli, żeby wszyscy mogli zrozumieć. → Cel
  

3. Wyrażanie celu za pomocą „so as to”

Konstrukcja so as to + czasownik w formie podstawowej służy do wskazywania celu, w jakim wykonuje się daną czynność. Na polski tłumaczy się ją zwykle jako „aby/żeby” z bezokolicznikiem.

so as to + czasownik

• We left early so as to avoid the traffic.
  Wyszliśmy wcześnie, żeby uniknąć korków.
• She spoke clearly so as to avoid any misunderstanding.
  Mówiła jasno, żeby uniknąć wszelkich nieporozumień.

Użycie „so as not to”

Gdy celem jest zapobieżenie czemuś, używa się so as not to:

so as not to + czasownik

• I left early so as not to miss the train.
  Wyszedłem wcześnie, żeby nie spóźnić się na pociąg.
• They spoke quietly so as not to wake the children.
  Mówili cicho, żeby nie obudzić dzieci.

Standardowy szyk wyrazów w tej konstrukcji wygląda następująco:

so as not to miss 

Konstrukcję „so as to” można spotkać zwłaszcza w bardziej starannych lub uporządkowanych wypowiedziach. W codziennym angielskim ten sam cel często wyraża się również za pomocą krótszych konstrukcji to + czasownik lub so (that) + zdanie.

4. „So do I / So did he”: użycie w znaczeniu „ja też / on też”

„So” można użyć, aby wskazać, że sytuacja opisana w zdaniu twierdzącym dotyczy również innej osoby.

W zależności od kontekstu odpowiada ono polskim wyrażeniom takim jak „ja też”, „on też” czy „my też”.

Szyk wyrazów w tym zastosowaniu wygląda następująco:

So + czasownik posiłkowy / be / czasownik modalny + podmiot

• I love Italian food. — So do I.
  Uwielbiam włoskie jedzenie. — Ja też.
• She is tired. — So am I.
  Ona jest zmęczona. — Ja też.
• I've finished my work. — So have I.
  Skończyłem pracę. — Ja też.
• He can swim very well. — So can she.
  On potrafi bardzo dobrze pływać. — Ona też.

W konstrukcjach w czasach simple present i simple past w razie potrzeby używa się do, does lub did:

• I like coffee. — So do I.
• She went to London last year. — So did I.

Inny przykład:

• I once lived in Singapore, and so did my fiancée.
  Kiedyś mieszkałem w Singapurze; moja narzeczona też tam mieszkała.

W zdaniach przeczących: „Neither Do I”

Jeśli poprzednie zdanie jest przeczące, do wyrażenia tego samego znaczenia zazwyczaj używa się neither lub nor, a nie so.

Neither / Nor + czasownik posiłkowy / be / czasownik modalny + podmiot

• I don't like cold weather. — Neither do I.
  Nie lubię zimnej pogody. — Ja też nie.
• She isn't ready. — Neither am I.
  Ona nie jest gotowa. — Ja też nie.
• He can't drive. — Neither can I.
  On nie potrafi prowadzić samochodu. — Ja też nie.

Krótko mówiąc:

So do I. → zgoda ze stwierdzeniem twierdzącym
Neither do I. → zgoda ze stwierdzeniem przeczącym

W tym przypadku „so” nie oznacza „nawet”. Naturalnym polskim odpowiednikiem tej konstrukcji jest, zależnie od kontekstu, „ja też / on też / ona też”.

5. Użycie „So” do wyrażania stopnia natężenia

„So” służy również do wzmacniania stopnia natężenia przymiotnika lub przysłówka.

so + przymiotnik / przysłówek

W tym użyciu można je najczęściej przetłumaczyć na polski jako „bardzo”, „tak” lub „aż tak”.

• This ice cream is so delicious.
  Te lody są takie pyszne.
• She spoke so quietly that I could hardly hear her.
  Mówiła tak cicho, że ledwo było ją słychać.

Zwłaszcza w konstrukcji so ... that słowo „so” może wskazywać jednocześnie stopień natężenia danej sytuacji i jej skutek:

• The computer is so old that it breaks down twice a week.
  Komputer jest tak stary, że psuje się dwa razy w tygodniu.

Występuje tu konstrukcja:

so + przymiotnik/przysłówek + that + skutek

.

„So” nie jest więc słowem, które samo w sobie ma znaczenie pozytywne lub negatywne. Można go używać w różnych kontekstach, zależnie od znaczenia wzmacnianego przymiotnika lub przysłówka.

6. „So” zastępujące wcześniejszą wypowiedź i popularne zwroty konwersacyjne

W niektórych konstrukcjach „so” może zastępować wcześniej wyrażoną myśl lub całe zdanie, aby uniknąć ich powtarzania.

Takie użycie spotyka się zwłaszcza z czasownikami think, believe, suppose, hope, expect, say i tell.

• Is Emma coming to the meeting? — I think so.
  Czy Emma przyjdzie na spotkanie? — Chyba tak.

„So” pozwala tu uniknąć powtarzania słów „Emma przyjdzie na spotkanie”.

• The train is going to be late. They told me so at the station.
  Na stacji powiedziano mi, że pociąg się spóźni.

Również tutaj „so” zastępuje wcześniej podaną informację.

Co znaczy „I Think So”?

I think so to bardzo popularny zwrot, którym wyrażamy przekonanie, że coś jest prawdą lub że się wydarzy.

W zależności od kontekstu jego polskimi odpowiednikami mogą być:

• Chyba tak.
• Sądzę, że tak.
• Tak myślę.

i podobne wyrażenia.

• Will they arrive before six? — I think so.
  Czy przyjadą przed szóstą? — Chyba tak.

Aby natomiast wyrazić opinię przeczącą, można powiedzieć:

• Is this the right address? — I don't think so.
  Czy to właściwy adres? — Chyba nie.

.

Co znaczy „If You Say So”?

If you say so oznacza zasadniczo „skoro tak mówisz”.

Jednak w języku angielskim, podobnie jak w przypadku wyrażeń i konstrukcji zdaniowych odpowiednich do kontekstu, zależnie od sytuacji i tonu głosu zwrot ten może też wskazywać, że rozmówca nie do końca zgadza się z wypowiedzią drugiej osoby, ma wątpliwości lub przyjmuje ją niechętnie.  

• This is definitely the quickest way. — If you say so.
  To zdecydowanie najszybsza droga. — Skoro tak mówisz.

Dlatego „if you say so” nie zawsze wyraża zdecydowaną lub szczerą zgodę.

Co znaczy „Quite So”?

Quite so można użyć, aby zgodzić się z wyrażoną myślą lub ją potwierdzić.

Polskimi odpowiednikami mogą być:

• Właśnie tak.
• Zdecydowanie.
• Dokładnie tak.

i podobne wyrażenia.

• We need more time to make the right decision. — Quite so.
  Potrzebujemy więcej czasu, aby podjąć właściwą decyzję. — Właśnie tak.

„Quite so” występuje zwłaszcza w brytyjskiej odmianie angielskiego i może być używane jako stosunkowo formalne wyrażenie.

Użycie „So” w codziennym angielskim

7. Co znaczy „So-and-so”?

So-and-so to wyrażenie pisane z łącznikami, używane w codziennym, nieformalnym angielskim. Ma dwa podstawowe zastosowania.

1. Osoba lub rzecz, której nazwy nie podajemy albo nie pamiętamy

Można go użyć, gdy nie chcemy podawać imienia osoby lub nazwy rzeczy, nie pamiętamy ich albo gdy nie mają one znaczenia.

To użycie samo w sobie nie jest negatywne.

• So-and-so from the office called you this morning.
  Dziś rano dzwonił do ciebie taki a taki z biura.
• She said that so-and-so was getting married.
  Powiedziała, że taki a taki bierze ślub.

To użycie przypomina polskie określenia „taki a taki”, „niejaki” czy „jakaś tam osoba”.

2. Mówienie o osobie, której się nie lubi

„So-and-so” można również użyć, mówiąc o osobie, której mówiący nie lubi lub której zachowanie krytykuje.

• He's a lazy so-and-so.
  Ale z niego leń.

Takie użycie może mieć negatywny wydźwięk i bywa wybierane jako łagodniejszy sposób wyrażenia się, pozwalający uniknąć ostrzejszego określenia.

To, czy „so-and-so” ma negatywny wydźwięk, wynika więc z kontekstu i tonu głosu mówiącego.

Uwaga dotycząca pisowni: standardowa forma to so-and-so, a liczba mnoga to so-and-sos.

8. Co znaczy „So-so”?

So-so w nieformalnym angielskim oznacza, że coś nie jest ani szczególnie dobre, ani szczególnie złe.

W zależności od kontekstu polskimi odpowiednikami mogą być:

• ujdzie
• tak sobie
• ujdzie

— można używać takich odpowiedników.

• How was the film? — So-so.
  Jak był film? — Taki sobie.
• I'm feeling so-so today.
  Dziś czuję się ani dobrze, ani źle.

„So-so” to krótkie wyrażenie, z którym często można się spotkać przy wyrażaniu ocen, zwłaszcza w języku mówionym.

9. Użycie „so” do rozpoczynania rozmowy i nadawania jej kierunku

„So” w codziennym języku angielskim nie służy wyłącznie do łączenia zdań. Zwłaszcza w języku mówionym może pełnić funkcję znacznika dyskursu: rozpoczynać rozmowę, wprowadzać nowy temat, zmieniać kierunek rozmowy, podsumowywać wcześniejsze wypowiedzi lub zachęcać do kontynuowania opowieści.

W tych zastosowaniach „so” nie ma jednego stałego odpowiednika w języku polskim.

W zależności od kontekstu:

• no więc
• zatem
• czyli
• a teraz

— można użyć takich wyrażeń lub w ogóle pominąć „so” w polskim tłumaczeniu.

Rozpoczynanie rozmowy lub pytania

• So, what do you do for a living?
  No więc, czym się zajmujesz zawodowo?
• So, what time does the meeting start?
  No więc, o której zaczyna się spotkanie?

Tutaj „so” nie wyraża związku przyczynowo-skutkowego; pomaga rozpocząć rozmowę lub skierować uwagę na konkretną kwestię.

Zmiana tematu lub kierunku rozmowy

• So, anyway, let's get back to the main point.
  Tak czy inaczej, wróćmy do głównego tematu.
• So, let's move on to the next question.
  Dobrze, przejdźmy do następnego pytania.

Podsumowywanie wypowiedzi

• So, that's basically it.
  Czyli, ogólnie rzecz biorąc, to tyle.
• So, we've covered the main points.
  Tak więc omówiliśmy najważniejsze kwestie.

Pytanie o dalszy ciąg lub rezultat

• So, what happened next?
  No i co było dalej?
• So, did you get the job?
  No i udało ci się dostać tę pracę?

W takich zastosowaniach również intonacja i krótkie pauzy mogą pomóc w zrozumieniu intencji osoby mówiącej.

10. Użycie „more so” i „less so”

„More so” i „less so” wskazują, że wcześniej wspomniana cecha dotyczy innej osoby lub rzeczy w większym bądź mniejszym stopniu.

„So” pozwala tu uniknąć powtarzania wcześniej wymienionej cechy.

• The kitchen is old-fashioned; the living room even more so.
  Kuchnia jest staromodna, a salon jeszcze bardziej.

Tutaj more so przekazuje znaczenie „more old-fashioned” bez powtarzania tego określenia.

• My old office was very dark; my new office is less so.
  Moje stare biuro było bardzo ciemne, a nowe jest mniej ciemne.

Tutaj z kolei less so wskazuje, że wcześniej wspomniana cecha „dark” dotyczy nowego biura w mniejszym stopniu.

Inne popularne angielskie wyrażenia z „so”

Poza tymi 10 podstawowymi zastosowaniami słowo „so” jest częścią wielu popularnych angielskich wyrażeń. Najlepiej uczyć się ich jako całości, zamiast rozkładać je na pojedyncze słowa.

Co znaczy „so far”?

So far oznacza „dotychczas” lub „do tej pory”.

• So far, everything is going well.
  Jak dotąd wszystko idzie dobrze.
• I've read three chapters so far.
  Mam już za sobą trzy rozdziały.

Inne popularne wyrażenie:

So far, so good.

Po polsku oznacza:

„Jak dotąd wszystko idzie dobrze”.

Takie jest znaczenie tego wyrażenia.

Co znaczy „or so”?

Or so służy do podawania przybliżonej liczby, ilości lub czasu.

Polskie odpowiedniki to:

• około
• mniej więcej
• jakieś

— tak można przetłumaczyć to wyrażenie.

• It'll take ten minutes or so.
  Zajmie to około dziesięciu minut.
• There were twenty people or so at the meeting.
  Na spotkaniu było mniej więcej dwadzieścia osób.

„Or so” występuje po liczbie lub ilości, której przybliżoną wartość podajemy.

Co znaczą „and so on” i „and so forth”?

And so on i and so forth wskazują, że oprócz podanych przykładów istnieją również inne, podobne rzeczy.

Po polsku:

• i tym podobne
• i tak dalej
• i tak dalej, i tak dalej

— można używać takich odpowiedników.

• We talked about work, family, travel, and so on.
  Rozmawialiśmy o pracy, rodzinie, podróżach i tym podobnych sprawach.
• The course covers grammar, vocabulary, pronunciation, and so forth.
  Kurs obejmuje gramatykę, słownictwo, wymowę i tym podobne zagadnienia.

Co znaczy „even so”?

Even so wskazuje, że mimo wcześniej podanej informacji zachodzi inna sytuacja.

Po polsku oznacza „mimo to” lub „pomimo tego”.

• The journey was long. Even so, we enjoyed every minute of it.
  Podróż była długa. Mimo to cieszyliśmy się każdą jej minutą.
• She was tired, but even so, she finished the report.
  Była zmęczona, ale mimo to ukończyła raport.

Co znaczy „not so much … as …”?

Not so much A as B to konstrukcja służąca do opisywania sytuacji raczej jako B niż A.

Po polsku:

• bardziej B niż A
• raczej B niż A
• nie tyle A, ile B

— można używać takich odpowiedników.

• He's not so much angry as disappointed.
  Jest nie tyle zły, ile rozczarowany.
• The problem is not so much the cost as the time it takes.
  Problemem jest nie tyle koszt, ile czas, jaki to zajmuje.

Celem tej konstrukcji nie zawsze jest całkowite zaprzeczenie A; najczęściej chodzi o podkreślenie, że B trafniej opisuje daną sytuację.

Co znaczy „so what?”?

So what? w codziennym, nieformalnym angielskim może oznaczać, że dana sytuacja nie jest ważna lub że osoba mówiąca nie przywiązuje do niej wagi.

Po polsku:

• No i co?
• I co z tego?
• No i w czym problem?

— tak można oddać to wyrażenie.

• He's going to be angry. — So what?
  Będzie zły. — I co z tego?
• So what if we make a mistake? We can try again.
  I co z tego, że popełnimy błąd? Możemy spróbować jeszcze raz.

Uwaga dotycząca użycia: „So what?” to bardzo bezpośrednie wyrażenie. W zależności od tonu głosu i kontekstu może zabrzmieć obojętnie, lekceważąco lub niegrzecznie.

Co oznacza „so to speak”?

So to speak sygnalizuje, że użyte wyrażenie należy rozumieć nie całkiem dosłownie, lecz w sensie przenośnym lub przybliżonym.

Po polsku można powiedzieć:

• że tak powiem
• niejako
• w pewnym sensie

— to możliwe odpowiedniki tego wyrażenia.

• He's the captain of the team, so to speak.
  To on jest, że tak powiem, kapitanem drużyny.
• We had to start from scratch, so to speak.
  Musieliśmy, że tak powiem, zacząć od zera.
  

Zastosowania „so”: krótka tabela podsumowująca

Znaczenia „so” nie da się ustalić na podstawie samego słowa. W konstrukcji It was raining, so... wyraża skutek; w konstrukcji so that... — cel; w konstrukcji so do I oznacza „ja też”, a w konstrukcji so + przymiotnik/przysłówek określa stopień natężenia. Z kolei w wyrażeniach takich jak I think so pozwala uniknąć powtarzania wcześniej wyrażonej myśli. Dlatego lepiej uczyć się „so” wraz z konstrukcją, w której występuje, zamiast przypisywać mu jeden polski odpowiednik.